Book 8: Chapter 53
The Mahabharata in Sanskrit
Book 8
Chapter 53
| 1 [स] तेषाम अनीकानि बृहद धवजानि; रणे समृद्धानि समागतानि गर्जन्ति भेरी निनदॊन्मुखानि; मेघैर यथा मेघगणास तपान्ते 2 महागजाभ्राकुलम अस्त्रतॊयं; वादित्रनेमी तलशब्दवच च हिरण्यचित्रायुध वैद्युतं च; महारथैर आवृतशब्दवच च 3 तद भीमवेगं रुधिरौघवाहि; खड्गाकुलं कषत्रिय जीव वाहि अनार्तवं करूरम अनिष्ट वर्षं; बभूव तत संहरणं परजानाम 4 रथान ससूतान सहयान गजांश च; सर्वान अरीन मृत्युवशं शरौघैः निन्ये हयांश चैव तथा ससादीन; पदातिसंघांश च तथैव पार्थः 5 कृपः शिखण्डी च रणे समेतौ; दुर्यॊधनं सात्यकिर अभ्यगच्छत शरुतश्रवा दरॊणसुतेन सार्धं; युधामन्युश चित्रसेनेन चापि 6 कर्णस्य पुत्रस तु रथी सुषेणं; समागतः सृञ्जयांश चॊत्तमौजाः गान्धारराजं सहदेवः कषुधार्तॊ; महर्षभं सिंह इवाभ्यधावत 7 शतानीकॊ नाकुलिः कर्ण पुत्रं; युवा युवानं वृषसेनं शरौघैः समार्दयत कर्णसुतश च वीरः; पाञ्चालेयं शरवर्षैर अनेकैः 8 रथर्षभः कृतवर्माणम आर्च्छन; माद्रीपुत्रॊ नकुलश चित्रयॊधी पाञ्चालानाम अधिपॊ याज्ञसेनिः; सेनापतिं कर्णम आर्च्छत ससैन्यम 9 दुःशासनॊ भारत भारती च; संशप्तकानां पृतना समृद्धा भीमं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठं; तदा समार्च्छत तम असह्य वेगम 10 कर्णात्मजं तत्र जघान शूरस; तथाछिन्नच चॊत्तमौजाः परसह्य तस्यॊत्तमाङ्गं निपपात भूमौ; जञिनादयद गां निनदेन खं च 11 सुषेण शीर्षं पतितं पृथिव्यां; विलॊक्य कर्णॊ ऽथ तदार्तरूपः करॊधाद धयांस तस्य रथं धवजं च; बाणैः सुधारैर निशितैर नयकृन्तत 12 स तूत्तमौजा निशितैः पृषत्कैर; विव्याध खड्गेन च भास्वरेण पार्ष्णिं हयांश चैव कृपस्य हत्वा; शिखण्डिवाहं स ततॊ ऽभयरॊहत 13 कृपं तु दृष्ट्वा विरथं रथस्थॊ; नैच्छच छरैस ताडयितुं शिखण्डी तं दरौणिर आवार्य रथं कृपं सम; समुज्जह्रे पङ्कगतां यथा गाम 14 हिरण्यवर्मा निशितैः पृषत्कैस; तवात्मजानाम अनिलात्मजॊ वै अतापयत सैन्यम अतीव भीमः; काले शुचौ मध्यगतॊ यथार्कः | 1 [s] teṣām anīkāni bṛhad dhvajāni; raṇe samṛddhāni samāgatāni garjanti bherī ninadonmukhāni; meghair yathā meghagaṇās tapānte 2 mahāgajābhrākulam astratoyaṃ; vāditranemī talaśabdavac ca hiraṇyacitrāyudha vaidyutaṃ ca; mahārathair āvṛtaśabdavac ca 3 tad bhīmavegaṃ rudhiraughavāhi; khaḍgākulaṃ kṣatriya jīva vāhi anārtavaṃ krūram aniṣṭa varṣaṃ; babhūva tat saṃharaṇaṃ prajānām 4 rathān sasūtān sahayān gajāṃś ca; sarvān arīn mṛtyuvaśaṃ śaraughaiḥ ninye hayāṃś caiva tathā sasādīn; padātisaṃghāṃś ca tathaiva pārthaḥ 5 kṛpaḥ śikhaṇḍī ca raṇe sametau; duryodhanaṃ sātyakir abhyagacchata śrutaśravā droṇasutena sārdhaṃ; yudhāmanyuś citrasenena cāpi 6 karṇasya putras tu rathī suṣeṇaṃ; samāgataḥ sṛñjayāṃś cottamaujāḥ gāndhārarājaṃ sahadevaḥ kṣudhārto; maharṣabhaṃ siṃha ivābhyadhāvat 7 śatānīko nākuliḥ karṇa putraṃ; yuvā yuvānaṃ vṛṣasenaṃ śaraughaiḥ samārdayat karṇasutaś ca vīraḥ; pāñcāleyaṃ śaravarṣair anekaiḥ 8 ratharṣabhaḥ kṛtavarmāṇam ārcchan; mādrīputro nakulaś citrayodhī pāñcālānām adhipo yājñaseniḥ; senāpatiṃ karṇam ārcchat sasainyam 9 duḥśāsano bhārata bhāratī ca; saṃśaptakānāṃ pṛtanā samṛddhā bhīmaṃ raṇe śastrabhṛtāṃ variṣṭhaṃ; tadā samārcchat tam asahya vegam 10 karṇātmajaṃ tatra jaghāna śūras; tathāchinnac cottamaujāḥ prasahya tasyottamāṅgaṃ nipapāta bhūmau; jñinādayad gāṃ ninadena khaṃ ca 11 suṣeṇa śīrṣaṃ patitaṃ pṛthivyāṃ; vilokya karṇo 'tha tadārtarūpaḥ krodhād dhayāṃs tasya rathaṃ dhvajaṃ ca; bāṇaiḥ sudhārair niśitair nyakṛntat 12 sa tūttamaujā niśitaiḥ pṛṣatkair; vivyādha khaḍgena ca bhāsvareṇa pārṣṇiṃ hayāṃś caiva kṛpasya hatvā; śikhaṇḍivāhaṃ sa tato 'bhyarohat 13 kṛpaṃ tu dṛṣṭvā virathaṃ rathastho; naicchac charais tāḍayituṃ śikhaṇḍī taṃ drauṇir āvārya rathaṃ kṛpaṃ sma; samujjahre paṅkagatāṃ yathā gām 14 hiraṇyavarmā niśitaiḥ pṛṣatkais; tavātmajānām anilātmajo vai atāpayat sainyam atīva bhīmaḥ; kāle śucau madhyagato yathārkaḥ |