Book 7: Chapter 124
The Mahabharata in Sanskrit
Book 7
Chapter 124
| 1 [स] ततॊ युधिष्ठिरॊ राजा रथाद आप्लुत्य भारत पर्यष्वजत तदा कृष्णाव आनन्दाश्रु परिप्लुतः 2 परमृज्य वदनं शुभ्रं पुण्डरीकसमप्रभम अब्रवीद वासुदेवं च पाण्डवं च धनंजयम 3 दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे तीर्णभारौ महारथौ दिष्ट्या च निहतः पापः सैन्धवः पुरुषाधमः 4 कृष्ण दिष्ट्या मम परीतिर महती परतिपादिता दिष्ट्या शत्रुगणाश चैव निमग्नाः शॊकसागरे 5 न तेषां दुष्करं किं चित तरिषु लॊकेषु विद्यते सर्वलॊकगुरुर येषां तवं नाथॊ मधुसूदन 6 तव परसादाद गॊविन्द वयं जेष्यामहे रिपून यथापूर्वं परसादात ते दानवान पाकशासनः 7 पृथिवी विजयॊ वापि तरैलॊक्यविजयॊ ऽपि वा धरुवॊ हि तेषां वार्ष्णेय येषां तुष्टॊ ऽसि माधव 8 न तेषां विद्यते पापं संग्रामे वा पराजयः तरिदशेश्वरनाथस तवं येषां तुष्टॊ ऽसि माधव 9 तवत्प्रसादाद धृषीकेश शक्रः सुरगणेश्वरः तरैलॊक्यविजयं शरीमान पराप्तवान रणमूर्धनि 10 तव चैव परसादेन तरिदशास तरिदशेश्वर अमरत्वं गताः कृष्ण लॊकांश चाश्नुवते ऽकषयान 11 तवत्प्रसाद समुत्थेन विक्रमेणारि सूदन सुरेशत्वं गतः शक्रॊ हत्वा दैत्यान सहस्रशः 12 तवत्प्रसादाद धृषीकेश जगत सथावरजङ्गमम सववर्त्मनि सथितं वीर जपहॊमेषु वर्तते 13 एकार्णवम इदं पूर्वं सर्वम आसीत तमॊमयम तवत्प्रसादात परकाशत्वं जगत पराप्तं नरॊत्तम 14 सरष्टारं सर्वलॊकानां परमात्मानम अच्युतम ये परपन्ना हृषीकेशं न ते मुह्यन्ति कर्हि चित 15 अनादि निधनं देवं लॊककर्तारम अव्ययम तवां भक्ता ये हृषीकेश दुर्गाण्य अतितरन्ति ते 16 परं पुराणं पुरुषं पुराणानां परं च यत परपद्यतस तं परमं परा भूतिर विधीयते 17 यॊ ऽगात चतुरॊ वेदान यश च वेदेषु गीयते तं परपद्य महात्मानं भूतिम आप्नॊत्य अनुत्तमाम 18 धनंजय सखा यश च धनंजय हितश च यः तं धनंजय गॊप्तारं परपद्य सुखम एधते 19 इत्य उक्तौ तौ महात्मानाव उभौ केशव पाण्डवौ ताव अब्रूतां तदा हृष्टौ राजानं पृथिवीपतिम 20 तव कॊपाग्निना दग्धः पापॊ राजा जयद्रथः उदीर्णं चापि सुमहद धार्तराष्ट्र बलं रणे 21 हन्यते निहतं चैव विनङ्क्ष्यति च भारत तव करॊधहता हय एते कौरवाः शत्रुसूदन 22 तवां हि चक्षुर्हणं वीरं कॊपयित्वा सुयॊधनः स मित्र बन्धुः समरे पराणांस तयक्ष्यति दुर्मतिः 23 तव करॊधहतः पूर्वं देवैर अपि सुदुर्जयः शरतल्पगतः शेते भीष्मः कुरुपितामहः 24 दुर्लभॊ हि जयस तेषां संग्रामे रिपुसूदन याता मृत्युवशं ते वै येषां करॊद्धॊ ऽसि पाण्डव 25 राज्यं पराणाः परियाः पुत्राः सौख्यानि विविधानि च अचिरात तस्य नश्यन्ति येषां करुद्दॊ ऽसि मानद 26 विनष्टान कौरवान मन्ये सपुत्रपशुबान्धवान राजधर्मपरे नित्यं तवयि करुद्धे युधिष्ठिर 27 ततॊ भीमॊ महाबाहुः सात्यकिश च महारथः अभिवाद्य गुरुं जयेष्ठं मार्गणैः कषतविक्षतौ सथिताव आस्तां महेष्वासौ पाञ्चाल्यैः परिवारितौ 28 तौ दृष्ट्व मुदितौ वीरौ पराञ्जलीचाग्रतः सथितौ अभ्यनन्दत कौन्तेयस ताव उभौ भीम सात्यकी 29 दिष्ट्या पश्यामि वां वीरौ विमुक्तौ सैन्यसागरात दरॊण गराहाद दुराधर्षाद धार्दिक्य मकरालयात दिष्ट्या च निर्जिताः संख्ये पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः 30 युवां विजयिनौ चापि दिष्ट्या पश्यामि संयुगे दिष्ट्या दरॊणॊ जितः संख्ये हार्दिक्यश च महाबलः 31 सैन्यार्णवं समुत्तीर्णौ दिष्ट्या पश्यामि चानघौ समरश्लाघिनौ वीरौ समरेष्व अपलायिनौ मम पराणसमौ चैव दिष्ट्या पश्यामि वाम अहम 32 इत्य उक्त्वा पाण्डवॊ राजा युयुधान वृकॊदरौ सस्वजे पुरुषव्याघ्रौ हर्षाद बाष्पं मुमॊच ह 33 ततः परमुदितः सर्वं बलम आसीद विशां पते पाण्डवानां जयं दृष्ट्वा युद्धाय च मनॊ दधे | 1 [s] tato yudhiṣṭhiro rājā rathād āplutya bhārata paryaṣvajat tadā kṛṣṇāv ānandāśru pariplutaḥ 2 pramṛjya vadanaṃ śubhraṃ puṇḍarīkasamaprabham abravīd vāsudevaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayam 3 diṣṭyā paśyāmi saṃgrāme tīrṇabhārau mahārathau diṣṭyā ca nihataḥ pāpaḥ saindhavaḥ puruṣādhamaḥ 4 kṛṣṇa diṣṭyā mama prītir mahatī pratipāditā diṣṭyā śatrugaṇāś caiva nimagnāḥ śokasāgare 5 na teṣāṃ duṣkaraṃ kiṃ cit triṣu lokeṣu vidyate sarvalokagurur yeṣāṃ tvaṃ nātho madhusūdana 6 tava prasādād govinda vayaṃ jeṣyāmahe ripūn yathāpūrvaṃ prasādāt te dānavān pākaśāsanaḥ 7 pṛthivī vijayo vāpi trailokyavijayo 'pi vā dhruvo hi teṣāṃ vārṣṇeya yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava 8 na teṣāṃ vidyate pāpaṃ saṃgrāme vā parājayaḥ tridaśeśvaranāthas tvaṃ yeṣāṃ tuṣṭo 'si mādhava 9 tvatprasādād dhṛṣīkeśa śakraḥ suragaṇeśvaraḥ trailokyavijayaṃ śrīmān prāptavān raṇamūrdhani 10 tava caiva prasādena tridaśās tridaśeśvara amaratvaṃ gatāḥ kṛṣṇa lokāṃś cāśnuvate 'kṣayān 11 tvatprasāda samutthena vikrameṇāri sūdana sureśatvaṃ gataḥ śakro hatvā daityān sahasraśaḥ 12 tvatprasādād dhṛṣīkeśa jagat sthāvarajaṅgamam svavartmani sthitaṃ vīra japahomeṣu vartate 13 ekārṇavam idaṃ pūrvaṃ sarvam āsīt tamomayam tvatprasādāt prakāśatvaṃ jagat prāptaṃ narottama 14 sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ paramātmānam acyutam ye prapannā hṛṣīkeśaṃ na te muhyanti karhi cit 15 anādi nidhanaṃ devaṃ lokakartāram avyayam tvāṃ bhaktā ye hṛṣīkeśa durgāṇy atitaranti te 16 paraṃ purāṇaṃ puruṣaṃ purāṇānāṃ paraṃ ca yat prapadyatas taṃ paramaṃ parā bhūtir vidhīyate 17 yo 'gāta caturo vedān yaś ca vedeṣu gīyate taṃ prapadya mahātmānaṃ bhūtim āpnoty anuttamām 18 dhanaṃjaya sakhā yaś ca dhanaṃjaya hitaś ca yaḥ taṃ dhanaṃjaya goptāraṃ prapadya sukham edhate 19 ity uktau tau mahātmānāv ubhau keśava pāṇḍavau tāv abrūtāṃ tadā hṛṣṭau rājānaṃ pṛthivīpatim 20 tava kopāgninā dagdhaḥ pāpo rājā jayadrathaḥ udīrṇaṃ cāpi sumahad dhārtarāṣṭra balaṃ raṇe 21 hanyate nihataṃ caiva vinaṅkṣyati ca bhārata tava krodhahatā hy ete kauravāḥ śatrusūdana 22 tvāṃ hi cakṣurhaṇaṃ vīraṃ kopayitvā suyodhanaḥ sa mitra bandhuḥ samare prāṇāṃs tyakṣyati durmatiḥ 23 tava krodhahataḥ pūrvaṃ devair api sudurjayaḥ śaratalpagataḥ śete bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ 24 durlabho hi jayas teṣāṃ saṃgrāme ripusūdana yātā mṛtyuvaśaṃ te vai yeṣāṃ kroddho 'si pāṇḍava 25 rājyaṃ prāṇāḥ priyāḥ putrāḥ saukhyāni vividhāni ca acirāt tasya naśyanti yeṣāṃ kruddo 'si mānada 26 vinaṣṭān kauravān manye saputrapaśubāndhavān rājadharmapare nityaṃ tvayi kruddhe yudhiṣṭhira 27 tato bhīmo mahābāhuḥ sātyakiś ca mahārathaḥ abhivādya guruṃ jyeṣṭhaṃ mārgaṇaiḥ kṣatavikṣatau sthitāv āstāṃ maheṣvāsau pāñcālyaiḥ parivāritau 28 tau dṛṣṭva muditau vīrau prāñjalīcāgrataḥ sthitau abhyanandata kaunteyas tāv ubhau bhīma sātyakī 29 diṣṭyā paśyāmi vāṃ vīrau vimuktau sainyasāgarāt droṇa grāhād durādharṣād dhārdikya makarālayāt diṣṭyā ca nirjitāḥ saṃkhye pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ 30 yuvāṃ vijayinau cāpi diṣṭyā paśyāmi saṃyuge diṣṭyā droṇo jitaḥ saṃkhye hārdikyaś ca mahābalaḥ 31 sainyārṇavaṃ samuttīrṇau diṣṭyā paśyāmi cānaghau samaraślāghinau vīrau samareṣv apalāyinau mama prāṇasamau caiva diṣṭyā paśyāmi vām aham 32 ity uktvā pāṇḍavo rājā yuyudhāna vṛkodarau sasvaje puruṣavyāghrau harṣād bāṣpaṃ mumoca ha 33 tataḥ pramuditaḥ sarvaṃ balam āsīd viśāṃ pate pāṇḍavānāṃ jayaṃ dṛṣṭvā yuddhāya ca mano dadhe |