Book 5: Chapter 64
The Mahabharata in Sanskrit
Book 5
Chapter 64
| 1 [व] एवम उक्त्वा महाप्राज्ञॊ धृतराष्ट्रः सुयॊधनम पुनर एव महाभागः संजयं पर्यपृच्छत 2 बरूहि संजय यच छेषं वासुदेवाद अनन्तरम यद अर्जुन उवाच तवां परं कौतूहलं हि मे 3 वासुदेव वचः शरुत्वा कुन्तीपुत्रॊ धनंजयः उवाच काले दुर्धर्षॊ वासुदेवस्य शृण्वतः 4 पितामहं शांतनवं धृतराष्ट्रं च संजय दरॊणं कृपं च कर्णं च महाराजं च बाह्लिकम 5 दरौणिं च सॊमदत्तं च शकुनिं चापि सौबलम दुःशासनं शलं चैव पुरुमित्रं विविंशतिम 6 विकर्णं चित्रसेनं च जयत्सेनं च पार्थिवम विन्दानुविन्दाव आवन्त्यौ दुर्मुखं चापि कौरवम 7 सैन्धवं दुःसहं चैव भूरिश्रवसम एव च भगदत्तं च राजानं जलसंधं च पार्थिवम 8 ये चाप्य अन्ये पार्थिवास तत्र यॊद्धुं; समागताः कौरवाणां परियार्थम मुमूर्षवः पाण्डवाग्नौ परदीप्ते; समानीता धार्तराष्ट्रेण सूत 9 यथान्यायं कौशलं वन्दनं च; समागता मद्वचनेन वाच्याः इदं बरूयाः संजय राजमध्ये; सुयॊधनं पापकृतां परधानम 10 अमर्षणं दुर्मतिं राजपुत्रं; पापात्मानं धार्तराष्ट्रं सुलुब्धम सर्वं ममैतद वचनं समग्रं; सहामात्यं संजय शरावयेथाः 11 एवं परतिष्ठाप्य धनंजयॊ मां; ततॊ ऽरथवद धर्मवच चापि वाक्यम परॊवाचेदं वासुदेवं समीक्ष्य; पार्थॊ धीमाँल लॊहितान्तायताक्षः 12 यथा शरुतं ते वदतॊ महात्मनॊ; मधु परवीरस्य वचः समाहितम तथैव वाच्यं भवता हि मद्वचः; समागतेषु कषितिपेषु सर्वशः 13 शराग्निधूमे रथनेमि नादिते; धनुः सरुवेणास्त्र बलापहारिणा यथा न हॊमः करियते महामृधे; तथा समेत्य परयतध्वम आदृताः 14 न चेत परयच्छध्वम अमित्रघातिनॊ; युधिष्ठिरस्यांशम अभीप्सितं सवकम नयामि वः सवाश्वपदातिकुञ्जरान; दिशं पितॄणाम अशिवां शितैः शरैः 15 ततॊ ऽहम आमन्त्र्य चतुर्भुजं हरिं; धनंजयं चैव नमस्य स तवरः जवेन संप्राप्त इहामर दयुते; तवान्तिकं परापयितुं वचॊ महत | 1 [v] evam uktvā mahāprājño dhṛtarāṣṭraḥ suyodhanam punar eva mahābhāgaḥ saṃjayaṃ paryapṛcchata 2 brūhi saṃjaya yac cheṣaṃ vāsudevād anantaram yad arjuna uvāca tvāṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me 3 vāsudeva vacaḥ śrutvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ uvāca kāle durdharṣo vāsudevasya śṛṇvataḥ 4 pitāmahaṃ śāṃtanavaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca saṃjaya droṇaṃ kṛpaṃ ca karṇaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam 5 drauṇiṃ ca somadattaṃ ca śakuniṃ cāpi saubalam duḥśāsanaṃ śalaṃ caiva purumitraṃ viviṃśatim 6 vikarṇaṃ citrasenaṃ ca jayatsenaṃ ca pārthivam vindānuvindāv āvantyau durmukhaṃ cāpi kauravam 7 saindhavaṃ duḥsahaṃ caiva bhūriśravasam eva ca bhagadattaṃ ca rājānaṃ jalasaṃdhaṃ ca pārthivam 8 ye cāpy anye pārthivās tatra yoddhuṃ; samāgatāḥ kauravāṇāṃ priyārtham mumūrṣavaḥ pāṇḍavāgnau pradīpte; samānītā dhārtarāṣṭreṇa sūta 9 yathānyāyaṃ kauśalaṃ vandanaṃ ca; samāgatā madvacanena vācyāḥ idaṃ brūyāḥ saṃjaya rājamadhye; suyodhanaṃ pāpakṛtāṃ pradhānam 10 amarṣaṇaṃ durmatiṃ rājaputraṃ; pāpātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ sulubdham sarvaṃ mamaitad vacanaṃ samagraṃ; sahāmātyaṃ saṃjaya śrāvayethāḥ 11 evaṃ pratiṣṭhāpya dhanaṃjayo māṃ; tato 'rthavad dharmavac cāpi vākyam provācedaṃ vāsudevaṃ samīkṣya; pārtho dhīmāṁl lohitāntāyatākṣaḥ 12 yathā śrutaṃ te vadato mahātmano; madhu pravīrasya vacaḥ samāhitam tathaiva vācyaṃ bhavatā hi madvacaḥ; samāgateṣu kṣitipeṣu sarvaśaḥ 13 śarāgnidhūme rathanemi nādite; dhanuḥ sruveṇāstra balāpahāriṇā yathā na homaḥ kriyate mahāmṛdhe; tathā sametya prayatadhvam ādṛtāḥ 14 na cet prayacchadhvam amitraghātino; yudhiṣṭhirasyāṃśam abhīpsitaṃ svakam nayāmi vaḥ svāśvapadātikuñjarān; diśaṃ pitṝṇām aśivāṃ śitaiḥ śaraiḥ 15 tato 'ham āmantrya caturbhujaṃ hariṃ; dhanaṃjayaṃ caiva namasya sa tvaraḥ javena saṃprāpta ihāmara dyute; tavāntikaṃ prāpayituṃ vaco mahat |