Book 5: Chapter 55
The Mahabharata in Sanskrit
Book 5
Chapter 55
| 1 [दुर] अक्षौहिणीः सप्त लब्ध्वा राजभिः सह संजय किं सविद इच्छति कौन्तेयॊ युद्धप्रेप्सुर युधिष्ठिरः 2 अतीव मुदितॊ राजन युद्धप्रेप्सुर युधिष्ठिरः भीमसेनार्जुनौ चॊभौ यमाव अपि न बिभ्यतः 3 रथं तु दिव्यं कौन्तेयः सर्वा विभ्राजयन दिशः मन्त्रं जिज्ञासमानः सन बीभत्सुः समयॊजयत 4 तम अपश्याम संनद्धं मेघं विद्युत्प्रभं यथा स मन्त्रान समभिध्याय हृष्यमाणॊ ऽभयभाषत 5 पूर्वरूपम इदं पश्य वयं जेष्याम संजय बीभत्सुर मां यथॊवाच तथावैम्य अहम अप्य उत 6 [दुर] परशंसस्य अभिनन्दंस तान पार्थान अक्षपराजितान अर्जुनस्य रथे बरूहि कथम अश्वाः कथं धवजः 7 भौवनः सह शक्रेण बहु चित्रं विशां पते रूपाणि कल्पयाम आस तवष्टा धात्रा सहाभिभॊ 8 धवजे हि तस्मिन रूपाणि चक्रुस ते देव मायया महाधनानि दिव्यानि महान्ति च लघूनि च 9 सर्वा दिशॊ यॊजनमात्रम अन्तरं; स तिर्यग ऊर्ध्वं च रुरॊध वै धवजः न संसज्जेत तरुभिः संवृतॊ ऽपि; तथा हि मायाविहिता भौवनेन 10 यथाकाशे शक्रधनुःप्रकाशते; न चैकवर्णं न च विद्म किं नु तत तथा धवजॊ विहितॊ भौवनेन; बह्व आकारं दृश्यते रूपम अस्य 11 यथाग्निधूमॊ दिवम एति रुद्ध्वा; वर्णान बिभ्रत तैजसं तच छरीरम तथा धवजॊ विहितॊ भौवनेन; न चेद भारॊ भविता नॊत रॊधः 12 शवेतास तस्मिन वातवेगाः सदश्वा; दिव्या युक्ताश चित्ररथेन दत्ताः शतं यत तत पूर्यते नित्यकालं; हतं हतं दत्तवरं पुरस्तात 13 तथा राज्ञॊ दन्तवर्णा बृहन्तॊ; रथे युक्ता भान्ति तद वीर्यतुल्याः ऋश्य परख्या भीमसेनस्य वाहा; रणे वायॊस तुल्यवेगा बभूवुः 14 कल्माषाङ्गास तित्तिरि चित्रपृष्ठा; भरात्रा दत्ताः परीयता फल्गुनेन भरातुर वीरस्य सवैस तुरंगैर विशिष्टा; मुदा युक्ताः सहदेवं वहन्ति 15 माद्रीपुत्रं नकुलं तव आजमीढं; महेन्द्रदत्ता हरयॊ वाजिमुख्याः समा वायॊर बलवन्तस तरस्विनॊ; वहन्ति वीरं वृत्र शत्रुं यथेन्द्रम 16 तुल्याश चैभिर वयसा विक्रमेण; जवेन चैवाप्रतिरूपाः सदश्वाः सौभद्रादीन दरौपदेयान कुमारान; वहन्त्य अश्वा देवदत्ता बृहन्तः | 1 [dur] akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṃjaya kiṃ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ 2 atīva mudito rājan yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ bhīmasenārjunau cobhau yamāv api na bibhyataḥ 3 rathaṃ tu divyaṃ kaunteyaḥ sarvā vibhrājayan diśaḥ mantraṃ jijñāsamānaḥ san bībhatsuḥ samayojayat 4 tam apaśyāma saṃnaddhaṃ meghaṃ vidyutprabhaṃ yathā sa mantrān samabhidhyāya hṛṣyamāṇo 'bhyabhāṣata 5 pūrvarūpam idaṃ paśya vayaṃ jeṣyāma saṃjaya bībhatsur māṃ yathovāca tathāvaimy aham apy uta 6 [dur] praśaṃsasy abhinandaṃs tān pārthān akṣaparājitān arjunasya rathe brūhi katham aśvāḥ kathaṃ dhvajaḥ 7 bhauvanaḥ saha śakreṇa bahu citraṃ viśāṃ pate rūpāṇi kalpayām āsa tvaṣṭā dhātrā sahābhibho 8 dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakrus te deva māyayā mahādhanāni divyāni mahānti ca laghūni ca 9 sarvā diśo yojanamātram antaraṃ; sa tiryag ūrdhvaṃ ca rurodha vai dhvajaḥ na saṃsajjet tarubhiḥ saṃvṛto 'pi; tathā hi māyāvihitā bhauvanena 10 yathākāśe śakradhanuḥprakāśate; na caikavarṇaṃ na ca vidma kiṃ nu tat tathā dhvajo vihito bhauvanena; bahv ākāraṃ dṛśyate rūpam asya 11 yathāgnidhūmo divam eti ruddhvā; varṇān bibhrat taijasaṃ tac charīram tathā dhvajo vihito bhauvanena; na ced bhāro bhavitā nota rodhaḥ 12 śvetās tasmin vātavegāḥ sadaśvā; divyā yuktāś citrarathena dattāḥ śataṃ yat tat pūryate nityakālaṃ; hataṃ hataṃ dattavaraṃ purastāt 13 tathā rājño dantavarṇā bṛhanto; rathe yuktā bhānti tad vīryatulyāḥ ṛśya prakhyā bhīmasenasya vāhā; raṇe vāyos tulyavegā babhūvuḥ 14 kalmāṣāṅgās tittiri citrapṛṣṭhā; bhrātrā dattāḥ prīyatā phalgunena bhrātur vīrasya svais turaṃgair viśiṣṭā; mudā yuktāḥ sahadevaṃ vahanti 15 mādrīputraṃ nakulaṃ tv ājamīḍhaṃ; mahendradattā harayo vājimukhyāḥ samā vāyor balavantas tarasvino; vahanti vīraṃ vṛtra śatruṃ yathendram 16 tulyāś caibhir vayasā vikrameṇa; javena caivāpratirūpāḥ sadaśvāḥ saubhadrādīn draupadeyān kumārān; vahanty aśvā devadattā bṛhantaḥ |