Book 14: Chapter 34
The Mahabharata in Sanskrit
Book 14
Chapter 34
| 1 [बर] नेदम अल्पात्मना शक्यं वेदितुं नाकृतात्मना बहु चाल्पं च संक्षिप्तं विप्लुतं च मतं मम 2 उपायं तु मम बरूहि येनैषा लभ्यते मतिः तन मन्ये कारणतमं यत एषा परवर्तते 3 [बर] अरणीं बराह्मणीं विद्धि गुरुर अस्यॊत्तरारणिः तपः शरुते ऽभिमथ्नीतॊ जञानाग्निर जायते ततः 4 [बराह्मणी] यद इदं बरह्मणॊ लिङ्गं कषेत्रज्ञम इति संज्ञितम गरहीतुं येन तच छक्यं लक्षणं तस्य तत कव नु 5 [बर] अलिङ्गॊ निर्गुणश चैव कारणं नास्य विद्यते उपायम एव वक्ष्यामि येन गृह्येत वा न वा 6 सम्यग अप्य उपदिष्टश च भरमरैर इव लक्ष्यते कर्म बुद्धिर अबुद्धित्वाज जञानलिङ्गैर इवाश्रितम 7 इदं कार्यम इदं नेति न मॊक्षेषूपदिश्यते पश्यतः शृण्वतॊ बुद्धिर आत्मनॊ येषु जायते 8 यावन्त इह शक्येरंस तावतॊ ऽंशान परकल्पयेत वयक्तान अव्यक्तरूपांश च शतशॊ ऽथ सहस्रशः 9 सर्वान नानात्व युक्तांश च सर्वान परत्यक्षहेतुकान यतः परं न विद्येत ततॊ ऽभयासे भविष्यति 10 [वा] ततस तु तस्या बराह्मण्या मतिः कषेत्रज्ञसंक्षये कषेत्रज्ञाद एव परतः कषेत्रज्ञॊ ऽनयः परवर्तते 11 [अर्जुन] कव नु सा बराह्मणी कृष्ण कव चासौ बराह्मणर्षभः याभ्यां सिद्धिर इयं पराप्ता ताव उभौ वद मे ऽचयुत 12 [वा] मनॊ मे बराह्मणं विद्धि बुद्धिं मे विद्धि बराह्मणीम कषेत्रज्ञ इति यश चॊक्तः सॊ ऽहम एव धनंजय | 1 [br] nedam alpātmanā śakyaṃ vedituṃ nākṛtātmanā bahu cālpaṃ ca saṃkṣiptaṃ viplutaṃ ca mataṃ mama 2 upāyaṃ tu mama brūhi yenaiṣā labhyate matiḥ tan manye kāraṇatamaṃ yata eṣā pravartate 3 [br] araṇīṃ brāhmaṇīṃ viddhi gurur asyottarāraṇiḥ tapaḥ śrute 'bhimathnīto jñānāgnir jāyate tataḥ 4 [brāhmaṇī] yad idaṃ brahmaṇo liṅgaṃ kṣetrajñam iti saṃjñitam grahītuṃ yena tac chakyaṃ lakṣaṇaṃ tasya tat kva nu 5 [br] aliṅgo nirguṇaś caiva kāraṇaṃ nāsya vidyate upāyam eva vakṣyāmi yena gṛhyeta vā na vā 6 samyag apy upadiṣṭaś ca bhramarair iva lakṣyate karma buddhir abuddhitvāj jñānaliṅgair ivāśritam 7 idaṃ kāryam idaṃ neti na mokṣeṣūpadiśyate paśyataḥ śṛṇvato buddhir ātmano yeṣu jāyate 8 yāvanta iha śakyeraṃs tāvato 'ṃśān prakalpayet vyaktān avyaktarūpāṃś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ 9 sarvān nānātva yuktāṃś ca sarvān pratyakṣahetukān yataḥ paraṃ na vidyeta tato 'bhyāse bhaviṣyati 10 [vā] tatas tu tasyā brāhmaṇyā matiḥ kṣetrajñasaṃkṣaye kṣetrajñād eva parataḥ kṣetrajño 'nyaḥ pravartate 11 [arjuna] kva nu sā brāhmaṇī kṛṣṇa kva cāsau brāhmaṇarṣabhaḥ yābhyāṃ siddhir iyaṃ prāptā tāv ubhau vada me 'cyuta 12 [vā] mano me brāhmaṇaṃ viddhi buddhiṃ me viddhi brāhmaṇīm kṣetrajña iti yaś coktaḥ so 'ham eva dhanaṃjaya |