Book 13: Chapter 114
The Mahabharata in Sanskrit
Book 13
Chapter 114
| 1 [य] अहिंसा वैदिकं कर्म धयानम इन्द्रियसंयमः तपॊ ऽथ गुरुशुश्रूषा किं शरेयः पुरषं परति 2 [ब] सर्वाण्य एतानि धर्मस्य पृथग दवाराणि सर्वशः शृणु संकीर्त्यमानानि षड एव भरतर्षभ 3 हन्त निःश्रेयसं जन्तॊर अहं वक्ष्याम्य अनुत्तमम अहिंसापाश्रयं धर्मं यः साधयति वै नरः 4 तरीन दॊषान सर्वभूतेषु निधाय पुरुषः सदा कामक्रॊधौ च संयम्य ततः सिद्धिम अवाप्नुते 5 अहिंसकानि भूतानि दण्डेन विनिहन्ति यः आत्मनः सुखम अन्विच्छन न स परेत्य सुभी भवेत 6 आत्मॊपमश च भूतेषु यॊ वै भवति पूरुषः नयस्तदण्डॊ जितक्रॊधः स परेत्य सुखम एधते 7 सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः 8 न तत्परस्य संदद्यात परतिकूलं यद आत्मनः एष संक्षेपतॊ धर्मः कामाद अन्यः परवर्तते 9 परत्याख्याने च दाने च सुखदुःखे परियाप्रिये आत्मौपम्येन पुरुषः समाधिम अधिगच्छति 10 यथा परः परक्रमते ऽपरेषु; तथापरः परक्रमते परस्मिन एषैव ते ऽसतूपमा जीवलॊके; यथा धर्मॊ नैपुणेनॊपदिष्टः 11 [व] इत्य उक्त्वा तं सुरगुरुर धर्मराजं युधिष्ठिरम दिवम आचक्रमे धीमान पश्यताम एव नस तदा | 1 [y] ahiṃsā vaidikaṃ karma dhyānam indriyasaṃyamaḥ tapo 'tha guruśuśrūṣā kiṃ śreyaḥ puraṣaṃ prati 2 [b] sarvāṇy etāni dharmasya pṛthag dvārāṇi sarvaśaḥ śṛṇu saṃkīrtyamānāni ṣaḍ eva bharatarṣabha 3 hanta niḥśreyasaṃ jantor ahaṃ vakṣyāmy anuttamam ahiṃsāpāśrayaṃ dharmaṃ yaḥ sādhayati vai naraḥ 4 trīn doṣān sarvabhūteṣu nidhāya puruṣaḥ sadā kāmakrodhau ca saṃyamya tataḥ siddhim avāpnute 5 ahiṃsakāni bhūtāni daṇḍena vinihanti yaḥ ātmanaḥ sukham anvicchan na sa pretya subhī bhavet 6 ātmopamaś ca bhūteṣu yo vai bhavati pūruṣaḥ nyastadaṇḍo jitakrodhaḥ sa pretya sukham edhate 7 sarvabhūtātmabhūtasya sarvabhūtāni paśyataḥ devāpi mārge muhyanti apadasya padaiṣiṇaḥ 8 na tatparasya saṃdadyāt pratikūlaṃ yad ātmanaḥ eṣa saṃkṣepato dharmaḥ kāmād anyaḥ pravartate 9 pratyākhyāne ca dāne ca sukhaduḥkhe priyāpriye ātmaupamyena puruṣaḥ samādhim adhigacchati 10 yathā paraḥ prakramate 'pareṣu; tathāparaḥ prakramate parasmin eṣaiva te 'stūpamā jīvaloke; yathā dharmo naipuṇenopadiṣṭaḥ 11 [v] ity uktvā taṃ suragurur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram divam ācakrame dhīmān paśyatām eva nas tadā |