Book 1: Chapter 87
The Mahabharata in Sanskrit
Book 1
Chapter 87
| 1 [आ] कतरस तव एतयॊः पूर्वं देवानाम एति सात्म्यताम उभयॊर धावतॊ राजन सूर्या चन्द्रमसॊर इव 2 [य] अनिकेतॊ गृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः गराम एव वसन भिक्षुस तयॊः पूर्वतरं गतः 3 अप्राप्य दीर्घम आयुस तु यः पराप्तॊ विकृतिं चरेत तप्येत यदि तत कृत्वा चरेत सॊ ऽनयत ततस तपः 4 यद वै नृशंसं तद अपथ्यम आहुर; यः सेवते धर्मम अनर्थबुद्धिः अस्वॊ ऽपय अनीशश च तथैव राजंस; तदार्जवं स समाधिस तदार्यम 5 [आ] केनासि दूतः परहितॊ ऽदय राजन; युवा सरग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः कुत आगतः कतरस्यां दिशि तवम; उताहॊ सवित पार्थिवं सथानम अस्ति 6 [य] इमं भौमं नरकं कषीणपुण्यः; परवेष्टुम उर्वीं गगनाद विप्रकीर्णः उक्त्वाहं वः परपतिष्याम्य अनन्तरं; तवरन्ति मां बराह्मणा लॊकपालाः 7 सतां सकाशे तु वृतः परपातस; ते संगता गुणवन्तश च सर्वे शक्राच च लब्धॊ हि वरॊ मयैष; पतिष्यता भूमितले नरेन्द्र 8 [आ] पृच्छामि तवां मा परपत परपातं; यदि लॊकाः पार्थिव सन्ति मे ऽतर यद्य अन्तरिक्षे यदि वा दिवि शरिताः; कषेत्रज्ञं तवां तस्य धर्मस्य मन्ये 9 [य] यावत पृथिव्यां विहितं गवाश्वं; सहारण्यैः पशुभिः पर्वतैश च तावल लॊका दिवि ते संस्थिता वै; तथा विजानीहि नरेन्द्र सिंह 10 [आ] तांस ते ददामि मा परपत परपातं; ये मे लॊका दिवि राजेन्द्र सन्ति यद्य अन्तरिक्षे यदि वा दिवि शरितास; तान आक्रम कषिप्रम अमित्रसाह 11 [य] नास्मद विधॊ ऽबराह्मणॊ बरह्मविच च; परतिग्रहे वर्तते राजमुख्य यथा परदेयं सततं दविजेभ्यस; तथाददं पूर्वम अहं नरेन्द्र 12 नाब्राह्मणः कृपणॊ जातु जीवेद; या चापि सयाद बराह्मणी वीर पत्नी सॊ ऽहं यदैवाकृत पूर्वं चरेयं; विवित्समानः किम उ तत्र साधु 13 [परतर्दन] पृच्छामि तवां सपृहणीय रूप; परतर्दनॊ ऽहं यदि मे सन्ति लॊकाः यद्य अन्तरिक्षे यदि वा दिवि शरिताः; कषेत्रज्ञं तवां तस्य धर्मस्य मन्ये 14 [य] सन्ति लॊका बहवस ते नरेन्द्र; अप्य एकैकः सप्त सप्ताप्य अहानि मधु चयुतॊ घृतपृक्ता विशॊकास; ते नान्तवन्तः परतिपालयन्ति 15 [पर] तांस ते ददामि मा परपत परपातं; ये मे लॊकास तव ते वै भवन्तु यद्य अन्तरिक्षे यदि वा दिवि शरितास; तान आक्रम कषिप्रम अपेतमॊहः 16 [य] न तुल्यतेजाः सुकृतं कामयेत; यॊगक्षेमं पार्थिव पार्थिवः सन दैवादेशाद आपदं पराप्य विद्वांश; चरेन नृशंसं न हि जातु राजा 17 धर्म्यं मार्गं चेतयानॊ यशस्यं; कुर्यान नृपॊ धर्मम अवेक्षमाणः न मद्विधॊ धर्मबुद्धिः परजानन; कुर्याद एवं कृपणं मां यथात्थ 18 कुर्याम अपूर्वं न कृतं यद अन्यैर; विवित्समानः किम उ तत्र साधु बरुवाणम एवं नृपतिं ययातिं; नृपॊत्तमॊ वसु मनाब्रवीत तम | 1 [ā] kataras tv etayoḥ pūrvaṃ devānām eti sātmyatām ubhayor dhāvato rājan sūryā candramasor iva 2 [y] aniketo gṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥ grāma eva vasan bhikṣus tayoḥ pūrvataraṃ gataḥ 3 aprāpya dīrgham āyus tu yaḥ prāpto vikṛtiṃ caret tapyeta yadi tat kṛtvā caret so 'nyat tatas tapaḥ 4 yad vai nṛśaṃsaṃ tad apathyam āhur; yaḥ sevate dharmam anarthabuddhiḥ asvo 'py anīśaś ca tathaiva rājaṃs; tadārjavaṃ sa samādhis tadāryam 5 [ā] kenāsi dūtaḥ prahito 'dya rājan; yuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥ kuta āgataḥ katarasyāṃ diśi tvam; utāho svit pārthivaṃ sthānam asti 6 [y] imaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ; praveṣṭum urvīṃ gaganād viprakīrṇaḥ uktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmy anantaraṃ; tvaranti māṃ brāhmaṇā lokapālāḥ 7 satāṃ sakāśe tu vṛtaḥ prapātas; te saṃgatā guṇavantaś ca sarve śakrāc ca labdho hi varo mayaiṣa; patiṣyatā bhūmitale narendra 8 [ā] pṛcchāmi tvāṃ mā prapata prapātaṃ; yadi lokāḥ pārthiva santi me 'tra yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye 9 [y] yāvat pṛthivyāṃ vihitaṃ gavāśvaṃ; sahāraṇyaiḥ paśubhiḥ parvataiś ca tāval lokā divi te saṃsthitā vai; tathā vijānīhi narendra siṃha 10 [ā] tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokā divi rājendra santi yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram amitrasāha 11 [y] nāsmad vidho 'brāhmaṇo brahmavic ca; pratigrahe vartate rājamukhya yathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhyas; tathādadaṃ pūrvam ahaṃ narendra 12 nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīved; yā cāpi syād brāhmaṇī vīra patnī so 'haṃ yadaivākṛta pūrvaṃ careyaṃ; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu 13 [pratardana] pṛcchāmi tvāṃ spṛhaṇīya rūpa; pratardano 'haṃ yadi me santi lokāḥ yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye 14 [y] santi lokā bahavas te narendra; apy ekaikaḥ sapta saptāpy ahāni madhu cyuto ghṛtapṛktā viśokās; te nāntavantaḥ pratipālayanti 15 [pr] tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokās tava te vai bhavantu yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram apetamohaḥ 16 [y] na tulyatejāḥ sukṛtaṃ kāmayeta; yogakṣemaṃ pārthiva pārthivaḥ san daivādeśād āpadaṃ prāpya vidvāṃś; caren nṛśaṃsaṃ na hi jātu rājā 17 dharmyaṃ mārgaṃ cetayāno yaśasyaṃ; kuryān nṛpo dharmam avekṣamāṇaḥ na madvidho dharmabuddhiḥ prajānan; kuryād evaṃ kṛpaṇaṃ māṃ yathāttha 18 kuryām apūrvaṃ na kṛtaṃ yad anyair; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu bruvāṇam evaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ; nṛpottamo vasu manābravīt tam |