Book 1: Chapter 83
The Mahabharata in Sanskrit
Book 1
Chapter 83
| 1 [ईन्द्र] सर्वाणि कर्माणि समाप्य राजन; गृहान परित्यज्य वनं गतॊ ऽसि तत तवां पृच्छामि नहुषस्य पुत्र; केनासि तुल्यस तपसा ययाते 2 [य] नाहं देवमनुष्येषु न गन्धर्वमहर्षिषु आत्मनस तपसा तुल्यं कं चित पश्यामि वासव 3 [ई] यदावमंस्थाः सदृशः शरेयसश च; पापीयसश चाविदित परभावः तस्माल लॊका अन्तवन्तस तवेमे; कषीणे पुण्ये पतितास्य अद्य राजन 4 [य] सुरर्षिगन्धर्वनरावमानात; कषयं गता मे यदि शक्र लॊकाः इच्छेयं वै सुरलॊकाद विहीनः; सतां मध्ये पतितुं देवराज 5 [ई] सतां सकाशे पतितासि राजंश; चयुतः परतिष्ठां यत्र लब्धासि भूयः एवं विदित्वा तु पुनर ययाते; न ते ऽवमान्याः सदृशः शरेयसश च 6 [व] ततः परहायामर राजजुष्टान; पुण्याँल लॊकान पतमानं ययातिम संप्रेक्ष्य राजर्षिवरॊ ऽषटकस तम; उवाच सद धर्मविधानगॊप्ता 7 कस तवं युवा वासवतुल्यरूपः; सवतेजसा दीप्यमानॊ यथाग्निः पतस्य उदीर्णाम्बुधरान्ध कारात खात; खेचराणां परवरॊ यथार्कः 8 दृष्ट्वा च तवां सूर्यपथात पतन्तं; वैश्वानरार्क दयुतिम अप्रमेयम किं नु सविद एतत पततीति सर्वे; वितर्कयन्तः परिमॊहिताः समः 9 दृष्ट्वा च तवां विष्ठितं देवमार्गे; शक्रार्क विष्णुप्रतिम परभावम अभ्युद्गतास तवां वयम अद्य सर्वे; तत्त्वं पाते तव जिज्ञासमानाः 10 न चापि तवां धृष्णुमः परष्टुम अग्रे; न च तवम अस्मान पृच्छसि ये वयं समः तत तवां पृच्छामः सपृहणीय रूपं; कस्य तवं वा किंनिमित्तं तवम आगाः 11 भयं तु ते वयेतु विषादमॊहौ; तयजाशु देवेन्द्र समानरूप तवां वर्तमानं हि सतां सकाशे; नालं परसॊढुं बलहापि शक्रः 12 सन्तः परतिष्ठा हि सुखच्युतानां; सतां सदैवामर राजकल्प ते संगताः सथवर जङ्गमेशाः; परतिष्ठितस तवं सदृशेषु सत्सु 13 परभुर अग्निः परतपने भूमिर आवपने परभुः परभुः सूर्यः परकाशित्वे सतां चाभ्यागतः परभुः | 1 [īndra] sarvāṇi karmāṇi samāpya rājan; gṛhān parityajya vanaṃ gato 'si tat tvāṃ pṛcchāmi nahuṣasya putra; kenāsi tulyas tapasā yayāte 2 [y] nāhaṃ devamanuṣyeṣu na gandharvamaharṣiṣu ātmanas tapasā tulyaṃ kaṃ cit paśyāmi vāsava 3 [ī] yadāvamaṃsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaś ca; pāpīyasaś cāvidita prabhāvaḥ tasmāl lokā antavantas taveme; kṣīṇe puṇye patitāsy adya rājan 4 [y] surarṣigandharvanarāvamānāt; kṣayaṃ gatā me yadi śakra lokāḥ iccheyaṃ vai suralokād vihīnaḥ; satāṃ madhye patituṃ devarāja 5 [ī] satāṃ sakāśe patitāsi rājaṃś; cyutaḥ pratiṣṭhāṃ yatra labdhāsi bhūyaḥ evaṃ viditvā tu punar yayāte; na te 'vamānyāḥ sadṛśaḥ śreyasaś ca 6 [v] tataḥ prahāyāmara rājajuṣṭān; puṇyāṁl lokān patamānaṃ yayātim saṃprekṣya rājarṣivaro 'ṣṭakas tam; uvāca sad dharmavidhānagoptā 7 kas tvaṃ yuvā vāsavatulyarūpaḥ; svatejasā dīpyamāno yathāgniḥ patasy udīrṇāmbudharāndha kārāt khāt; khecarāṇāṃ pravaro yathārkaḥ 8 dṛṣṭvā ca tvāṃ sūryapathāt patantaṃ; vaiśvānarārka dyutim aprameyam kiṃ nu svid etat patatīti sarve; vitarkayantaḥ parimohitāḥ smaḥ 9 dṛṣṭvā ca tvāṃ viṣṭhitaṃ devamārge; śakrārka viṣṇupratima prabhāvam abhyudgatās tvāṃ vayam adya sarve; tattvaṃ pāte tava jijñāsamānāḥ 10 na cāpi tvāṃ dhṛṣṇumaḥ praṣṭum agre; na ca tvam asmān pṛcchasi ye vayaṃ smaḥ tat tvāṃ pṛcchāmaḥ spṛhaṇīya rūpaṃ; kasya tvaṃ vā kiṃnimittaṃ tvam āgāḥ 11 bhayaṃ tu te vyetu viṣādamohau; tyajāśu devendra samānarūpa tvāṃ vartamānaṃ hi satāṃ sakāśe; nālaṃ prasoḍhuṃ balahāpi śakraḥ 12 santaḥ pratiṣṭhā hi sukhacyutānāṃ; satāṃ sadaivāmara rājakalpa te saṃgatāḥ sthavara jaṅgameśāḥ; pratiṣṭhitas tvaṃ sadṛśeṣu satsu 13 prabhur agniḥ pratapane bhūmir āvapane prabhuḥ prabhuḥ sūryaḥ prakāśitve satāṃ cābhyāgataḥ prabhuḥ |