Book 1: Chapter 40
The Mahabharata in Sanskrit
Book 1
Chapter 40
| 1 [स] तं तथा मन्त्रिणॊ दृष्ट्वा भॊगेन परिवेष्टितम विवर्णवदनाः सर्वे रुरुदुर भृशदुःखिताः 2 तं तु नादं ततः शरुत्वा मन्त्रिणस ते परदुद्रुवुः अपश्यंश चैव ते यान्तम आकाशे नागम अद्भुतम 3 सीमन्तम इव कुर्वाणं नभसः पद्मवर्चसम तक्षकं पन्नगश्रेष्ठं भृशं शॊकपरायणाः 4 ततस तु ते तद्गृहम अग्निना वृतं; परदीप्यमानं विषजेन भॊगिनः भयात परित्यज्य दिशः परपेदिरे; पपात तच चाशनि ताडितं यथा 5 ततॊ नृपे तक्षक तेजसा हते; परयुज्य सर्वाः परलॊकसत्क्रियाः शुचिर दविजॊ राजपुरॊहितस तदा; तथैव ते तस्य नृपस्य मन्त्रिणः 6 नृपं शिशुं तस्य सुतं परचक्रिरे; समेत्य सर्वे पुरवासिनॊ जनाः नृपं यम आहुस तम अमित्रघातिनं; कुरुप्रवीरं जनमेजयं जनाः 7 स बाल एवार्य मतिर नृपॊत्तमः; सहैव तैर मन्त्रिपुरॊहितैस तदा शशास राज्यं कुरुपुंगवाग्रजॊ; यथास्य वीरः परपितामहस तथा 8 ततस तु राजानम अमित्रतापनं; समीक्ष्य ते तस्य नृपस्य मन्त्रिणः सुवर्णवर्माणम उपेत्य काशिपं; वपुष्टमार्थं वरयां परचक्रमुः 9 ततः स राजा परददौ वपुष्टमां; कुरुप्रवीराय परीक्ष्य धर्मतः स चापि तां पराप्य मुदा युतॊ ऽभवन; न चान्यनारीषु मनॊ दधे कव चित 10 सरःसु फुल्लेषु वनेषु चैव ह; परसन्नचेता विजहार वीर्यवान तथा स राजन्य वरॊ विजह्रिवान; यथॊर्वशीं पराप्य पुरा पुरूरवाः 11 वपुष्टमा चापि वरं पतिं तदा; परतीतरूपं समवाप्य भूमिपम भावेन रामा रमयां बभूव वै; विहारकालेष्व अवरॊध सुन्दरी | 1 [s] taṃ tathā mantriṇo dṛṣṭvā bhogena pariveṣṭitam vivarṇavadanāḥ sarve rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ 2 taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā mantriṇas te pradudruvuḥ apaśyaṃś caiva te yāntam ākāśe nāgam adbhutam 3 sīmantam iva kurvāṇaṃ nabhasaḥ padmavarcasam takṣakaṃ pannagaśreṣṭhaṃ bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥ 4 tatas tu te tadgṛham agninā vṛtaṃ; pradīpyamānaṃ viṣajena bhoginaḥ bhayāt parityajya diśaḥ prapedire; papāta tac cāśani tāḍitaṃ yathā 5 tato nṛpe takṣaka tejasā hate; prayujya sarvāḥ paralokasatkriyāḥ śucir dvijo rājapurohitas tadā; tathaiva te tasya nṛpasya mantriṇaḥ 6 nṛpaṃ śiśuṃ tasya sutaṃ pracakrire; sametya sarve puravāsino janāḥ nṛpaṃ yam āhus tam amitraghātinaṃ; kurupravīraṃ janamejayaṃ janāḥ 7 sa bāla evārya matir nṛpottamaḥ; sahaiva tair mantripurohitais tadā śaśāsa rājyaṃ kurupuṃgavāgrajo; yathāsya vīraḥ prapitāmahas tathā 8 tatas tu rājānam amitratāpanaṃ; samīkṣya te tasya nṛpasya mantriṇaḥ suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṃ; vapuṣṭamārthaṃ varayāṃ pracakramuḥ 9 tataḥ sa rājā pradadau vapuṣṭamāṃ; kurupravīrāya parīkṣya dharmataḥ sa cāpi tāṃ prāpya mudā yuto 'bhavan; na cānyanārīṣu mano dadhe kva cit 10 saraḥsu phulleṣu vaneṣu caiva ha; prasannacetā vijahāra vīryavān tathā sa rājanya varo vijahrivān; yathorvaśīṃ prāpya purā purūravāḥ 11 vapuṣṭamā cāpi varaṃ patiṃ tadā; pratītarūpaṃ samavāpya bhūmipam bhāvena rāmā ramayāṃ babhūva vai; vihārakāleṣv avarodha sundarī |