Sacred Texts  Classics  Homer  Index  English  Previous  Next 

The Iliad, Book 16

ὣς οἳ μὲν περὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μάχοντο:

Πάτροκλος δ' Ἀχιλῆϊ παρίστατο ποιμένι λαῶν

δάκρυα θερμὰ χέων ὥς τε κρήνη μελάνυδρος,

ἥ τε κατ' αἰγίλιπος πέτρης δνοφερὸν χέει ὕδωρ.

τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτιρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς, 5

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

τίπτε δεδάκρυσαι Πατρόκλεες, ἠύ̈τε κούρη

νηπίη, ἥ θ' ἅμα μητρὶ θέουσ' ἀνελέσθαι ἀνώγει

εἱανοῦ ἁπτομένη, καί τ' ἐσσυμένην κατερύκει,

δακρυόεσσα δέ μιν ποτιδέρκεται, ὄφρ' ἀνέληται: 10

τῇ ἴκελος Πάτροκλε τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβεις.

ἠέ τι Μυρμιδόνεσσι πιφαύσκεαι, ἢ ἐμοὶ αὐτῷ,

ἦέ τιν' ἀγγελίην Φθίης ἐξέκλυες οἶος;

ζώειν μὰν ἔτι φασὶ Μενοίτιον Ἄκτορος υἱόν,

ζώει δ' Αἰακίδης Πηλεὺς μετὰ Μυρμιδόνεσσι; 15

τῶν κε μάλ' ἀμφοτέρων ἀκαχοίμεθα τεθνηώτων.

ἦε σύ γ' Ἀργείων ὀλοφύρεαι, ὡς ὀλέκονται

νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ὑπερβασίης ἕνεκα σφῆς;

ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.

 

τὸν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ: 20

ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ' Ἀχαιῶν

μὴ νεμέσα: τοῖον γὰρ ἄχος βεβίηκεν Ἀχαιούς.

οἳ μὲν γὰρ δὴ πάντες, ὅσοι πάρος ἦσαν ἄριστοι,

ἐν νηυσὶν κέαται βεβλημένοι οὐτάμενοί τε.

βέβληται μὲν ὃ Τυδεί̈δης κρατερὸς Διομήδης, 25

οὔτασται δ' Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἠδ' Ἀγαμέμνων,

βέβληται δὲ καὶ Εὐρύπυλος κατὰ μηρὸν ὀϊστῷ.

τοὺς μέν τ' ἰητροὶ πολυφάρμακοι ἀμφιπένονται

ἕλκε' ἀκειόμενοι: σὺ δ' ἀμήχανος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.

μὴ ἐμέ γ' οὖν οὗτός γε λάβοι χόλος, ὃν σὺ φυλάσσεις 30

αἰναρέτη: τί σευ ἄλλος ὀνήσεται ὀψίγονός περ

αἴ κε μὴ Ἀργείοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμύνῃς;

νηλεές, οὐκ ἄρα σοί γε πατὴρ ἦν ἱππότα Πηλεύς,

οὐδὲ Θέτις μήτηρ: γλαυκὴ δέ σε τίκτε θάλασσα

πέτραι τ' ἠλίβατοι, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής. 35

εἰ δέ τινα φρεσὶ σῇσι θεοπροπίην ἀλεείνεις

καί τινά τοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ,

ἀλλ' ἐμέ περ πρόες ὦχ', ἃμα δ' ἄλλον λαὸν ὄπασσον

Μυρμιδόνων, ἤν πού τι φόως Δαναοῖσι γένωμαι.

δὸς δέ μοι ὤμοιιν τὰ σὰ τεύχεα θωρηχθῆναι, 40

αἴ κ' ἐμὲ σοὶ ἴσκοντες ἀπόσχωνται πολέμοιο

Τρῶες, ἀναπνεύσωσι δ' Ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν

τειρόμενοι: ὀλίγη δέ τ' ἀνάπνευσις πολέμοιο.

ῥεῖα δέ κ' ἀκμῆτες κεκμηότας ἄνδρας ἀϋτῇ

ὤσαιμεν προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων. 45

 

ὣς φάτο λισσόμενος μέγα νήπιος: ἦ γὰρ ἔμελλεν

οἷ αὐτῷ θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα λιτέσθαι.

τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:

ὤ μοι διογενὲς Πατρόκλεες οἷον ἔειπες:

οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι ἥν τινα οἶδα, 50

οὔτέ τί μοι πὰρ Ζηνὸς ἐπέφραδε πότνια μήτηρ:

ἀλλὰ τόδ' αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει,

ὁππότε δὴ τὸν ὁμοῖον ἀνὴρ ἐθέλῃσιν ἀμέρσαι

καὶ γέρας ἂψ ἀφελέσθαι, ὅ τε κράτεϊ προβεβήκῃ:

αἰνὸν ἄχος τό μοί ἐστιν, ἐπεὶ πάθον ἄλγεα θυμῷ. 55

κούρην ἣν ἄρα μοι γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,

δουρὶ δ' ἐμῷ κτεάτισσα πόλιν εὐτείχεα πέρσας,

τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων

Ἀτρεί̈δης ὡς εἴ τιν' ἀτίμητον μετανάστην.

ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν: οὐδ' ἄρα πως ἦν 60

ἀσπερχὲς κεχολῶσθαι ἐνὶ φρεσίν: ἤτοι ἔφην γε

οὐ πρὶν μηνιθμὸν καταπαυσέμεν, ἀλλ' ὁπότ' ἂν δὴ

νῆας ἐμὰς ἀφίκηται ἀϋτή τε πτόλεμός τε.

τύνη δ' ὤμοιιν μὲν ἐμὰ κλυτὰ τεύχεα δῦθι,

ἄρχε δὲ Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι μάχεσθαι, 65

εἰ δὴ κυάνεον Τρώων νέφος ἀμφιβέβηκε

νηυσὶν ἐπικρατέως, οἳ δὲ ῥηγμῖνι θαλάσσης

κεκλίαται, χώρης ὀλίγην ἔτι μοῖραν ἔχοντες

Ἀργεῖοι, Τρώων δὲ πόλις ἐπὶ πᾶσα βέβηκε

θάρσυνος: οὐ γὰρ ἐμῆς κόρυθος λεύσσουσι μέτωπον 70

ἐγγύθι λαμπομένης: τάχα κεν φεύγοντες ἐναύλους

πλήσειαν νεκύων, εἴ μοι κρείων Ἀγαμέμνων

ἤπια εἰδείη: νῦν δὲ στρατὸν ἀμφιμάχονται.

οὐ γὰρ Τυδεί̈δεω Διομήδεος ἐν παλάμῃσι

μαίνεται ἐγχείη Δαναῶν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι: 75

οὐδέ πω Ἀτρεί̈δεω ὀπὸς ἔκλυον αὐδήσαντος

ἐχθρῆς ἐκ κεφαλῆς: ἀλλ' Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο

Τρωσὶ κελεύοντος περιάγνυται, οἳ δ' ἀλαλητῷ

πᾶν πεδίον κατέχουσι μάχῃ νικῶντες Ἀχαιούς.

ἀλλὰ καὶ ὧς Πάτροκλε νεῶν ἄπο λοιγὸν ἀμύνων 80

ἔμπεσ' ἐπικρατέως, μὴ δὴ πυρὸς αἰθομένοιο

νῆας ἐνιπρήσωσι, φίλον δ' ἀπὸ νόστον ἕλωνται.

πείθεο δ' ὥς τοι ἐγὼ μύθου τέλος ἐν φρεσὶ θείω,

ὡς ἄν μοι τιμὴν μεγάλην καὶ κῦδος ἄρηαι

πρὸς πάντων Δαναῶν, ἀτὰρ οἳ περικαλλέα κούρην 85

ἂψ ἀπονάσσωσιν, ποτὶ δ' ἀγλαὰ δῶρα πόρωσιν.

ἐκ νηῶν ἐλάσας ἰέναι πάλιν: εἰ δέ κεν αὖ τοι

δώῃ κῦδος ἀρέσθαι ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης,

μὴ σύ γ' ἄνευθεν ἐμεῖο λιλαίεσθαι πολεμίζειν

Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν: ἀτιμότερον δέ με θήσεις: 90

μὴ δ' ἐπαγαλλόμενος πολέμῳ καὶ δηϊοτῆτι

Τρῶας ἐναιρόμενος προτὶ Ἴλιον ἡγεμονεύειν,

μή τις ἀπ' Οὐλύμποιο θεῶν αἰειγενετάων

ἐμβήῃ: μάλα τούς γε φιλεῖ ἑκάεργος Ἀπόλλων:

ἀλλὰ πάλιν τρωπᾶσθαι, ἐπὴν φάος ἐν νήεσσι 95

θήῃς, τοὺς δ' ἔτ' ἐᾶν πεδίον κάτα δηριάασθαι.

αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον

μήτέ τις οὖν Τρώων θάνατον φύγοι ὅσσοι ἔασι,

μήτέ τις Ἀργείων, νῶϊν δ' ἐκδῦμεν ὄλεθρον,

ὄφρ' οἶοι Τροίης ἱερὰ κρήδεμνα λύωμεν. 100

 

ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,

Αἴας δ' οὐκ ἔτ' ἔμιμνε: βιάζετο γὰρ βελέεσσι:

δάμνα μιν Ζηνός τε νόος καὶ Τρῶες ἀγαυοὶ

βάλλοντες: δεινὴν δὲ περὶ κροτάφοισι φαεινὴ

πήληξ βαλλομένη καναχὴν ἔχε, βάλλετο δ' αἰεὶ 105

κὰπ φάλαρ' εὐποίηθ': ὃ δ' ἀριστερὸν ὦμον ἔκαμνεν

ἔμπεδον αἰὲν ἔχων σάκος αἰόλον: οὐδὲ δύναντο

ἀμφ' αὐτῷ πελεμίξαι ἐρείδοντες βελέεσσιν.

αἰεὶ δ' ἀργαλέῳ ἔχετ' ἄσθματι, κὰδ δέ οἱ ἱδρὼς

πάντοθεν ἐκ μελέων πολὺς ἔρρεεν, οὐδέ πῃ εἶχεν 110

ἀμπνεῦσαι: πάντῃ δὲ κακὸν κακῷ ἐστήρικτο.

ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσαι,

ὅππως δὴ πρῶτον πῦρ ἔμπεσε νηυσὶν Ἀχαιῶν.

 

Ἕκτωρ Αἴαντος δόρυ μείλινον ἄγχι παραστὰς

πλῆξ' ἄορι μεγάλῳ αἰχμῆς παρὰ καυλὸν ὄπισθεν, 115

ἀντικρὺ δ' ἀπάραξε: τὸ μὲν Τελαμώνιος Αἴας

πῆλ' αὔτως ἐν χειρὶ κόλον δόρυ, τῆλε δ' ἀπ' αὐτοῦ

αἰχμὴ χαλκείη χαμάδις βόμβησε πεσοῦσα.

γνῶ δ' Αἴας κατὰ θυμὸν ἀμύμονα ῥίγησέν τε

ἔργα θεῶν, ὅ ῥα πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κεῖρε 120

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, Τρώεσσι δὲ βούλετο νίκην:

χάζετο δ' ἐκ βελέων. τοὶ δ' ἔμβαλον ἀκάματον πῦρ

νηὶ̈ θοῇ: τῆς δ' αἶψα κατ' ἀσβέστη κέχυτο φλόξ.

ὣς τὴν μὲν πρυμνὴν πῦρ ἄμφεπεν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

μηρὼ πληξάμενος Πατροκλῆα προσέειπεν: 125

ὄρσεο διογενὲς Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε:

λεύσσω δὴ παρὰ νηυσὶ πυρὸς δηί̈οιο ἰωήν:

μὴ δὴ νῆας ἕλωσι καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται:

δύσεο τεύχεα θᾶσσον, ἐγὼ δέ κε λαὸν ἀγείρω.

 

ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ. 130

κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε

καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας:

δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε

ποικίλον ἀστερόεντα ποδώκεος Αἰακίδαο.

ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον 135

χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε:

κρατὶ δ' ἐπ' ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν

ἵππουριν: δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν.

εἵλετο δ' ἄλκιμα δοῦρε, τά οἱ παλάμηφιν ἀρήρει.

ἔγχος δ' οὐχ ἕλετ' οἶον ἀμύμονος Αἰακίδαο 140

βριθὺ μέγα στιβαρόν: τὸ μὲν οὐ δύνατ' ἄλλος Ἀχαιῶν

πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεὺς

Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων

Πηλίου ἐκ κορυφῆς, φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν.

ἵππους δ' Αὐτομέδοντα θοῶς ζευγνῦμεν ἄνωγε, 145

τὸν μετ' Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα τῖε μάλιστα,

πιστότατος δέ οἱ ἔσκε μάχῃ ἔνι μεῖναι ὁμοκλήν.

τῷ δὲ καὶ Αὐτομέδων ὕπαγε ζυγὸν ὠκέας ἵππους

Ξάνθον καὶ Βαλίον, τὼ ἅμα πνοιῇσι πετέσθην,

τοὺς ἔτεκε Ζεφύρῳ ἀνέμῳ Ἅρπυια Ποδάργη 150

βοσκομένη λειμῶνι παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο.

ἐν δὲ παρηορίῃσιν ἀμύμονα Πήδασον ἵει,

τόν ῥά ποτ' Ἠετίωνος ἑλὼν πόλιν ἤγαγ' Ἀχιλλεύς,

ὃς καὶ θνητὸς ἐὼν ἕπεθ' ἵπποις ἀθανάτοισι.

 

Μυρμιδόνας δ' ἄρ' ἐποιχόμενος θώρηξεν Ἀχιλλεὺς 155

πάντας ἀνὰ κλισίας σὺν τεύχεσιν: οἳ δὲ λύκοι ὣς

ὠμοφάγοι, τοῖσίν τε περὶ φρεσὶν ἄσπετος ἀλκή,

οἵ τ' ἔλαφον κεραὸν μέγαν οὔρεσι δῃώσαντες

δάπτουσιν: πᾶσιν δὲ παρήϊον αἵματι φοινόν:

καί τ' ἀγεληδὸν ἴασιν ἀπὸ κρήνης μελανύδρου 160

λάψοντες γλώσσῃσιν ἀραιῇσιν μέλαν ὕδωρ

ἄκρον ἐρευγόμενοι φόνον αἵματος: ἐν δέ τε θυμὸς

στήθεσιν ἄτρομός ἐστι, περιστένεται δέ τε γαστήρ:

τοῖοι Μυρμιδόνων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες

ἀμφ' ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο 165

ῥώοντ': ἐν δ' ἄρα τοῖσιν ἀρήϊος ἵστατ' Ἀχιλλεύς,

ὀτρύνων ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἀσπιδιώτας.

 

πεντήκοντ' ἦσαν νῆες θοαί, ᾗσιν Ἀχιλλεὺς

ἐς Τροίην ἡγεῖτο Διὶ̈ φίλος: ἐν δὲ ἑκάστῃ

πεντήκοντ' ἔσαν ἄνδρες ἐπὶ κληῖ̈σιν ἑταῖροι: 170

πέντε δ' ἄρ' ἡγεμόνας ποιήσατο τοῖς ἐπεποίθει

σημαίνειν: αὐτὸς δὲ μέγα κρατέων ἤνασσε.

τῆς μὲν ἰῆς στιχὸς ἦρχε Μενέσθιος αἰολοθώρηξ

υἱὸς Σπερχειοῖο διιπετέος ποταμοῖο:

ὃν τέκε Πηλῆος θυγάτηρ καλὴ Πολυδώρη 175

Σπερχειῷ ἀκάμαντι γυνὴ θεῷ εὐνηθεῖσα,

αὐτὰρ ἐπίκλησιν Βώρῳ Περιήρεος υἷι,

ὅς ῥ' ἀναφανδὸν ὄπυιε πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.

τῆς δ' ἑτέρης Εὔδωρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε

παρθένιος, τὸν ἔτικτε χορῷ καλὴ Πολυμήλη 180

Φύλαντος θυγάτηρ: τῆς δὲ κρατὺς ἀργεϊφόντης

ἠράσατ', ὀφθαλμοῖσιν ἰδὼν μετὰ μελπομένῃσιν

ἐν χορῷ Ἀρτέμιδος χρυσηλακάτου κελαδεινῆς.

αὐτίκα δ' εἰς ὑπερῷ' ἀναβὰς παρελέξατο λάθρῃ

Ἑρμείας ἀκάκητα, πόρεν δέ οἱ ἀγλαὸν υἱὸν 185

Εὔδωρον πέρι μὲν θείειν ταχὺν ἠδὲ μαχητήν.

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε μογοστόκος Εἰλείθυια

ἐξάγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠελίου ἴδεν αὐγάς,

τὴν μὲν Ἐχεκλῆος κρατερὸν μένος Ἀκτορίδαο

ἠγάγετο πρὸς δώματ', ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα, 190

τὸν δ' ὃ γέρων Φύλας εὖ ἔτρεφεν ἠδ' ἀτίταλλεν

ἀμφαγαπαζόμενος ὡς εἴ θ' ἑὸν υἱὸν ἐόντα.

τῆς δὲ τρίτης Πείσανδρος ἀρήϊος ἡγεμόνευε

Μαιμαλίδης, ὃς πᾶσι μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσιν

ἔγχεϊ μάρνασθαι μετὰ Πηλεί̈ωνος ἑταῖρον. 195

τῆς δὲ τετάρτης ἦρχε γέρων ἱππηλάτα Φοῖνιξ,

πέμπτης δ' Ἀλκιμέδων Λαέρκεος υἱὸς ἀμύμων.

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντας ἅμ' ἡγεμόνεσσιν Ἀχιλλεὺς

στῆσεν ἐὺ̈ κρίνας, κρατερὸν δ' ἐπὶ μῦθον ἔτελλε:

 

Μυρμιδόνες μή τίς μοι ἀπειλάων λελαθέσθω, 200

ἃς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἀπειλεῖτε Τρώεσσι

πάνθ' ὑπὸ μηνιθμόν, καί μ' ᾐτιάασθε ἕκαστος:

σχέτλιε Πηλέος υἱὲ χόλῳ ἄρα σ' ἔτρεφε μήτηρ,

νηλεές, ὃς παρὰ νηυσὶν ἔχεις ἀέκοντας ἑταίρους:

οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα ποντοπόροισιν 205

αὖτις, ἐπεί ῥά τοι ὧδε κακὸς χόλος ἔμπεσε θυμῷ.

ταῦτά μ' ἀγειρόμενοι θάμ' ἐβάζετε: νῦν δὲ πέφανται

φυλόπιδος μέγα ἔργον, ἕης τὸ πρίν γ' ἐράασθε.

ἔνθά τις ἄλκιμον ἦτορ ἔχων Τρώεσσι μαχέσθω.

 

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου. 210

μᾶλλον δὲ στίχες ἄρθεν, ἐπεὶ βασιλῆος ἄκουσαν.

ὡς δ' ὅτε τοῖχον ἀνὴρ ἀράρῃ πυκινοῖσι λίθοισι

δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων,

ὣς ἄραρον κόρυθές τε καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι.

ἀσπὶς ἄρ' ἀσπίδ' ἔρειδε, κόρυς κόρυν, ἀνέρα δ' ἀνήρ: 215

ψαῦον δ' ἱππόκομοι κόρυθες λαμπροῖσι φάλοισι

νευόντων, ὡς πυκνοὶ ἐφέστασαν ἀλλήλοισι.

πάντων δὲ προπάροιθε δύ' ἀνέρε θωρήσσοντο

Πάτροκλός τε καὶ Αὐτομέδων ἕνα θυμὸν ἔχοντες

πρόσθεν Μυρμιδόνων πολεμιζέμεν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς 220

βῆ ῥ' ἴμεν ἐς κλισίην, χηλοῦ δ' ἀπὸ πῶμ' ἀνέῳγε

καλῆς δαιδαλέης, τήν οἱ Θέτις ἀργυρόπεζα

θῆκ' ἐπὶ νηὸς ἄγεσθαι ἐὺ̈ πλήσασα χιτώνων

χλαινάων τ' ἀνεμοσκεπέων οὔλων τε ταπήτων.

ἔνθα δέ οἱ δέπας ἔσκε τετυγμένον, οὐδέ τις ἄλλος 225

οὔτ' ἀνδρῶν πίνεσκεν ἀπ' αὐτοῦ αἴθοπα οἶνον,

οὔτέ τεῳ σπένδεσκε θεῶν, ὅτε μὴ Διὶ πατρί.

τό ῥα τότ' ἐκ χηλοῖο λαβὼν ἐκάθηρε θεείῳ

πρῶτον, ἔπειτα δ' ἔνιψ' ὕδατος καλῇσι ῥοῇσι,

νίψατο δ' αὐτὸς χεῖρας, ἀφύσσατο δ' αἴθοπα οἶνον. 230

εὔχετ' ἔπειτα στὰς μέσῳ ἕρκεϊ, λεῖβε δὲ οἶνον

οὐρανὸν εἰσανιδών: Δία δ' οὐ λάθε τερπικέραυνον:

Ζεῦ ἄνα Δωδωναῖε Πελασγικὲ τηλόθι ναίων

Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου, ἀμφὶ δὲ Σελλοὶ

σοὶ ναίουσ' ὑποφῆται ἀνιπτόποδες χαμαιεῦναι, 235

ἠμὲν δή ποτ' ἐμὸν ἔπος ἔκλυες εὐξαμένοιο,

τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ' ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν,

ἠδ' ἔτι καὶ νῦν μοι τόδ' ἐπικρήηνον ἐέλδωρ:

αὐτὸς μὲν γὰρ ἐγὼ μενέω νηῶν ἐν ἀγῶνι,

ἀλλ' ἕταρον πέμπω πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσι 240

μάρνασθαι: τῷ κῦδος ἅμα πρόες εὐρύοπα Ζεῦ,

θάρσυνον δέ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, ὄφρα καὶ Ἕκτωρ

εἴσεται ἤ ῥα καὶ οἶος ἐπίστηται πολεμίζειν

ἡμέτερος θεράπων, ἦ οἱ τότε χεῖρες ἄαπτοι

μαίνονθ', ὁππότ' ἐγώ περ ἴω μετὰ μῶλον Ἄρηος. 245

αὐτὰρ ἐπεί κ' ἀπὸ ναῦφι μάχην ἐνοπήν τε δίηται,

ἀσκηθής μοι ἔπειτα θοὰς ἐπὶ νῆας ἵκοιτο

τεύχεσί τε ξὺν πᾶσι καὶ ἀγχεμάχοις ἑτάροισιν.

ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε μητίετα Ζεύς.

τῷ δ' ἕτερον μὲν ἔδωκε πατήρ, ἕτερον δ' ἀνένευσε: 250

νηῶν μέν οἱ ἀπώσασθαι πόλεμόν τε μάχην τε

δῶκε, σόον δ' ἀνένευσε μάχης ἐξαπονέεσθαι.

ἤτοι ὃ μὲν σπείσας τε καὶ εὐξάμενος Διὶ πατρὶ

ἂψ κλισίην εἰσῆλθε, δέπας δ' ἀπέθηκ' ἐνὶ χηλῷ,

στῆ δὲ πάροιθ' ἐλθὼν κλισίης, ἔτι δ' ἤθελε θυμῷ 255

εἰσιδέειν Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν.

 

οἳ δ' ἅμα Πατρόκλῳ μεγαλήτορι θωρηχθέντες

ἔστιχον, ὄφρ' ἐν Τρωσὶ μέγα φρονέοντες ὄρουσαν.

αὐτίκα δὲ σφήκεσσιν ἐοικότες ἐξεχέοντο

εἰνοδίοις, οὓς παῖδες ἐριδμαίνωσιν ἔθοντες 260

αἰεὶ κερτομέοντες ὁδῷ ἔπι οἰκί' ἔχοντας

νηπίαχοι: ξυνὸν δὲ κακὸν πολέεσσι τιθεῖσι.

τοὺς δ' εἴ περ παρά τίς τε κιὼν ἄνθρωπος ὁδίτης

κινήσῃ ἀέκων, οἳ δ' ἄλκιμον ἦτορ ἔχοντες

πρόσσω πᾶς πέτεται καὶ ἀμύνει οἷσι τέκεσσι. 265

τῶν τότε Μυρμιδόνες κραδίην καὶ θυμὸν ἔχοντες

ἐκ νηῶν ἐχέοντο: βοὴ δ' ἄσβεστος ὀρώρει.

Πάτροκλος δ' ἑτάροισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀύ̈σας:

Μυρμιδόνες ἕταροι Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς, 270

ὡς ἂν Πηλεί̈δην τιμήσομεν, ὃς μέγ' ἄριστος

Ἀργείων παρὰ νηυσὶ καὶ ἀγχέμαχοι θεράποντες,

γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεί̈δης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων

ἣν ἄτην, ὅ τ' ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.

 

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου, 275

ἐν δ' ἔπεσον Τρώεσσιν ἀολλέες: ἀμφὶ δὲ νῆες

σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπ' Ἀχαιῶν.

 

Τρῶες δ' ὡς εἴδοντο Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν

αὐτὸν καὶ θεράποντα σὺν ἔντεσι μαρμαίροντας,

πᾶσιν ὀρίνθη θυμός, ἐκίνηθεν δὲ φάλαγγες 280

ἐλπόμενοι παρὰ ναῦφι ποδώκεα Πηλεί̈ωνα

μηνιθμὸν μὲν ἀπορρῖψαι, φιλότητα δ' ἑλέσθαι:

πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπῃ φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.

Πάτροκλος δὲ πρῶτος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ

ἀντικρὺ κατὰ μέσσον, ὅθι πλεῖστοι κλονέοντο, 285

νηὶ̈ πάρα πρυμνῇ μεγαθύμου Πρωτεσιλάου,

καὶ βάλε Πυραίχμην, ὃς Παίονας ἱπποκορυστὰς

ἤγαγεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπ' Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος:

τὸν βάλε δεξιὸν ὦμον: ὃ δ' ὕπτιος ἐν κονίῃσι

κάππεσεν οἰμώξας, ἕταροι δέ μιν ἀμφεφόβηθεν 290

Παίονες: ἐν γὰρ Πάτροκλος φόβον ἧκεν ἅπασιν

ἡγεμόνα κτείνας, ὃς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.

ἐκ νηῶν δ' ἔλασεν, κατὰ δ' ἔσβεσεν αἰθόμενον πῦρ.

ἡμιδαὴς δ' ἄρα νηῦς λίπετ' αὐτόθι: τοὶ δὲ φόβηθεν

Τρῶες θεσπεσίῳ ὁμάδῳ: Δαναοὶ δ' ἐπέχυντο 295

νῆας ἀνὰ γλαφυράς: ὅμαδος δ' ἀλίαστος ἐτύχθη.

ὡς δ' ὅτ' ἀφ' ὑψηλῆς κορυφῆς ὄρεος μεγάλοιο

κινήσῃ πυκινὴν νεφέλην στεροπηγερέτα Ζεύς,

ἔκ τ' ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι

καὶ νάπαι, οὐρανόθεν δ' ἄρ' ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ, 300

ὣς Δαναοὶ νηῶν μὲν ἀπωσάμενοι δήϊον πῦρ

τυτθὸν ἀνέπνευσαν, πολέμου δ' οὐ γίγνετ' ἐρωή:

οὐ γάρ πώ τι Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπ' Ἀχαιῶν

προτροπάδην φοβέοντο μελαινάων ἀπὸ νηῶν,

ἀλλ' ἔτ' ἄρ' ἀνθίσταντο, νεῶν δ' ὑπόεικον ἀνάγκῃ. 305

ἔνθα δ' ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης

ἡγεμόνων. πρῶτος δὲ Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς

αὐτίκ' ἄρα στρεφθέντος Ἀρηϊλύκου βάλε μηρὸν

ἔγχεϊ ὀξυόεντι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε:

ῥῆξεν δ' ὀστέον ἔγχος, ὃ δὲ πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ 310

κάππεσ': ἀτὰρ Μενέλαος ἀρήϊος οὖτα Θόαντα

στέρνον γυμνωθέντα παρ' ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα.

Φυλεί̈δης δ' Ἄμφικλον ἐφορμηθέντα δοκεύσας

ἔφθη ὀρεξάμενος πρυμνὸν σκέλος, ἔνθα πάχιστος

μυὼν ἀνθρώπου πέλεται: περὶ δ' ἔγχεος αἰχμῇ 315

νεῦρα διεσχίσθη: τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.

Νεστορίδαι δ' ὃ μὲν οὔτασ' Ἀτύμνιον ὀξέϊ δουρὶ

Ἀντίλοχος, λαπάρης δὲ διήλασε χάλκεον ἔγχος:

ἤριπε δὲ προπάροιθε. Μάρις δ' αὐτοσχεδὰ δουρὶ

Ἀντιλόχῳ ἐπόρουσε κασιγνήτοιο χολωθεὶς 320

στὰς πρόσθεν νέκυος: τοῦ δ' ἀντίθεος Θρασυμήδης

ἔφθη ὀρεξάμενος πρὶν οὐτάσαι, οὐδ' ἀφάμαρτεν,

ὦμον ἄφαρ: πρυμνὸν δὲ βραχίονα δουρὸς ἀκωκὴ

δρύψ' ἀπὸ μυώνων, ἀπὸ δ' ὀστέον ἄχρις ἄραξε:

δούπησεν δὲ πεσών, κατὰ δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν. 325

ὣς τὼ μὲν δοιοῖσι κασιγνήτοισι δαμέντε

βήτην εἰς Ἔρεβος Σαρπηδόνος ἐσθλοὶ ἑταῖροι

υἷες ἀκοντισταὶ Ἀμισωδάρου, ὅς ῥα Χίμαιραν

θρέψεν ἀμαιμακέτην πολέσιν κακὸν ἀνθρώποισιν.

Αἴας δὲ Κλεόβουλον Ὀϊλιάδης ἐπορούσας 330

ζωὸν ἕλε βλαφθέντα κατὰ κλόνον: ἀλλά οἱ αὖθι

λῦσε μένος πλήξας ξίφει αὐχένα κωπήεντι.

πᾶν δ' ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι: τὸν δὲ κατ' ὄσσε

ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.

Πηνέλεως δὲ Λύκων τε συνέδραμον: ἔγχεσι μὲν γὰρ 335

ἤμβροτον ἀλλήλων, μέλεον δ' ἠκόντισαν ἄμφω:

τὼ δ' αὖτις ξιφέεσσι συνέδραμον. ἔνθα Λύκων μὲν

ἱπποκόμου κόρυθος φάλον ἤλασεν, ἀμφὶ δὲ καυλὸν

φάσγανον ἐρραίσθη: ὃ δ' ὑπ' οὔατος αὐχένα θεῖνε

Πηνέλεως, πᾶν δ' εἴσω ἔδυ ξίφος, ἔσχεθε δ' οἶον 340

δέρμα, παρηέρθη δὲ κάρη, ὑπέλυντο δὲ γυῖα.

Μηριόνης δ' Ἀκάμαντα κιχεὶς ποσὶ καρπαλίμοισι

νύξ' ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον:

ἤριπε δ' ἐξ ὀχέων, κατὰ δ' ὀφθαλμῶν κέχυτ' ἀχλύς.

Ἰδομενεὺς δ' Ἐρύμαντα κατὰ στόμα νηλέϊ χαλκῷ 345

νύξε: τὸ δ' ἀντικρὺ δόρυ χάλκεον ἐξεπέρησε

νέρθεν ὑπ' ἐγκεφάλοιο, κέασσε δ' ἄρ' ὀστέα λευκά:

ἐκ δ' ἐτίναχθεν ὀδόντες, ἐνέπλησθεν δέ οἱ ἄμφω

αἵματος ὀφθαλμοί: τὸ δ' ἀνὰ στόμα καὶ κατὰ ῥῖνας

πρῆσε χανών: θανάτου δὲ μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν. 350

οὗτοι ἄρ' ἡγεμόνες Δαναῶν ἕλον ἄνδρα ἕκαστος.

ὡς δὲ λύκοι ἄρνεσσιν ἐπέχραον ἢ ἐρίφοισι

σίνται ὑπ' ἐκ μήλων αἱρεύμενοι, αἵ τ' ἐν ὄρεσσι

ποιμένος ἀφραδίῃσι διέτμαγεν: οἳ δὲ ἰδόντες

αἶψα διαρπάζουσιν ἀνάλκιδα θυμὸν ἐχούσας: 355

ὣς Δαναοὶ Τρώεσσιν ἐπέχραον: οἳ δὲ φόβοιο

δυσκελάδου μνήσαντο, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.

 

Αἴας δ' ὃ μέγας αἰὲν ἐφ' Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ

ἵετ' ἀκοντίσσαι: ὃ δὲ ἰδρείῃ πολέμοιο

ἀσπίδι ταυρείῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους 360

σκέπτετ' ὀϊστῶν τε ῥοῖζον καὶ δοῦπον ἀκόντων.

ἦ μὲν δὴ γίγνωσκε μάχης ἑτεραλκέα νίκην:

ἀλλὰ καὶ ὧς ἀνέμιμνε, σάω δ' ἐρίηρας ἑταίρους.

 

ὡς δ' ὅτ' ἀπ' Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω

αἰθέρος ἐκ δίης, ὅτε τε Ζεὺς λαίλαπα τείνῃ, 365

ὣς τῶν ἐκ νηῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,

οὐδὲ κατὰ μοῖραν πέραον πάλιν. Ἕκτορα δ' ἵπποι

ἔκφερον ὠκύποδες σὺν τεύχεσι, λεῖπε δὲ λαὸν

Τρωϊκόν, οὓς ἀέκοντας ὀρυκτὴ τάφρος ἔρυκε.

πολλοὶ δ' ἐν τάφρῳ ἐρυσάρματες ὠκέες ἵπποι 370

ἄξαντ' ἐν πρώτῳ ῥυμῷ λίπον ἅρματ' ἀνάκτων,

Πάτροκλος δ' ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων

Τρωσὶ κακὰ φρονέων: οἳ δὲ ἰαχῇ τε φόβῳ τε

πάσας πλῆσαν ὁδούς, ἐπεὶ ἂρ τμάγεν: ὕψι δ' ἀέλλη

σκίδναθ' ὑπὸ νεφέων, τανύοντο δὲ μώνυχες ἵπποι 375

ἄψορρον προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.

Πάτροκλος δ' ᾗ πλεῖστον ὀρινόμενον ἴδε λαόν,

τῇ ῥ' ἔχ' ὁμοκλήσας: ὑπὸ δ' ἄξοσι φῶτες ἔπιπτον

πρηνέες ἐξ ὀχέων, δίφροι δ' ἀνακυμβαλίαζον.

ἀντικρὺ δ' ἄρα τάφρον ὑπέρθορον ὠκέες ἵπποι 380

ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα,

πρόσσω ἱέμενοι, ἐπὶ δ' Ἕκτορι κέκλετο θυμός:

ἵετο γὰρ βαλέειν: τὸν δ' ἔκφερον ὠκέες ἵπποι.

ὡς δ' ὑπὸ λαίλαπι πᾶσα κελαινὴ βέβριθε χθὼν

ἤματ' ὀπωρινῷ, ὅτε λαβρότατον χέει ὕδωρ 385

Ζεύς, ὅτε δή ῥ' ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ,

οἳ βίῃ εἰν ἀγορῇ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας,

ἐκ δὲ δίκην ἐλάσωσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες:

τῶν δέ τε πάντες μὲν ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες,

πολλὰς δὲ κλιτῦς τότ' ἀποτμήγουσι χαράδραι, 390

ἐς δ' ἅλα πορφυρέην μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι

ἐξ ὀρέων ἐπικάρ, μινύθει δέ τε ἔργ' ἀνθρώπων:

ὣς ἵπποι Τρῳαὶ μεγάλα στενάχοντο θέουσαι.

 

Πάτροκλος δ' ἐπεὶ οὖν πρώτας ἐπέκερσε φάλαγγας,

ἂψ ἐπὶ νῆας ἔεργε παλιμπετές, οὐδὲ πόληος 395

εἴα ἱεμένους ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ μεσηγὺ

νηῶν καὶ ποταμοῦ καὶ τείχεος ὑψηλοῖο

κτεῖνε μεταί̈σσων, πολέων δ' ἀπετίνυτο ποινήν.

ἔνθ' ἤτοι Πρόνοον πρῶτον βάλε δουρὶ φαεινῷ

στέρνον γυμνωθέντα παρ' ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα: 400

δούπησεν δὲ πεσών: ὃ δὲ Θέστορα Ἤνοπος υἱὸν

δεύτερον ὁρμηθείς: ὃ μὲν εὐξέστῳ ἐνὶ δίφρῳ

ἧστο ἀλείς: ἐκ γὰρ πλήγη φρένας, ἐκ δ' ἄρα χειρῶν

ἡνία ἠί̈χθησαν: ὃ δ' ἔγχεϊ νύξε παραστὰς

γναθμὸν δεξιτερόν, διὰ δ' αὐτοῦ πεῖρεν ὀδόντων, 405

ἕλκε δὲ δουρὸς ἑλὼν ὑπὲρ ἄντυγος, ὡς ὅτε τις φὼς

πέτρῃ ἔπι προβλῆτι καθήμενος ἱερὸν ἰχθὺν

ἐκ πόντοιο θύραζε λίνῳ καὶ ἤνοπι χαλκῷ:

ὣς ἕλκ' ἐκ δίφροιο κεχηνότα δουρὶ φαεινῷ,

κὰδ δ' ἄρ' ἐπὶ στόμ' ἔωσε: πεσόντα δέ μιν λίπε θυμός. 410

αὐτὰρ ἔπειτ' Ἐρύλαον ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ

μέσσην κὰκ κεφαλήν: ἣ δ' ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη

ἐν κόρυθι βριαρῇ: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ

κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.

αὐτὰρ ἔπειτ' Ἐρύμαντα καὶ Ἀμφοτερὸν καὶ Ἐπάλτην 415

Τληπόλεμόν τε Δαμαστορίδην Ἐχίον τε Πύριν τε

Ἰφέα τ' Εὔιππόν τε καὶ Ἀργεάδην Πολύμηλον

πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.

 

Σαρπηδὼν δ' ὡς οὖν ἴδ' ἀμιτροχίτωνας ἑταίρους

χέρσ' ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμέντας, 420

κέκλετ' ἄρ' ἀντιθέοισι καθαπτόμενος Λυκίοισιν:

αἰδὼς ὦ Λύκιοι: πόσε φεύγετε; νῦν θοοὶ ἔστε.

ἀντήσω γὰρ ἐγὼ τοῦδ' ἀνέρος, ὄφρα δαείω

ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε

Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατ' ἔλυσεν. 425

 

ἦ ῥα, καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.

Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἐπεὶ ἴδεν ἔκθορε δίφρου.

οἳ δ' ὥς τ' αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι

πέτρῃ ἐφ' ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται,

ὣς οἳ κεκλήγοντες ἐπ' ἀλλήλοισιν ὄρουσαν. 430

τοὺς δὲ ἰδὼν ἐλέησε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω,

Ἥρην δὲ προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε:

ὤ μοι ἐγών, ὅ τέ μοι Σαρπηδόνα φίλτατον ἀνδρῶν

μοῖρ' ὑπὸ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι.

διχθὰ δέ μοι κραδίη μέμονε φρεσὶν ὁρμαίνοντι, 435

ἤ μιν ζωὸν ἐόντα μάχης ἄπο δακρυοέσσης

θείω ἀναρπάξας Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ,

ἦ ἤδη ὑπὸ χερσὶ Μενοιτιάδαο δαμάσσω.

τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη:

αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες. 440

ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ

ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;

ἔρδ': ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:

αἴ κε ζὼν πέμψῃς Σαρπηδόνα ὃν δὲ δόμον δέ, 445

φράζεο μή τις ἔπειτα θεῶν ἐθέλῃσι καὶ ἄλλος

πέμπειν ὃν φίλον υἱὸν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης:

πολλοὶ γὰρ περὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο μάχονται

υἱέες ἀθανάτων, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἐνήσεις.

ἀλλ' εἴ τοι φίλος ἐστί, τεὸν δ' ὀλοφύρεται ἦτορ, 450

ἤτοι μέν μιν ἔασον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

χέρσ' ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι:

αὐτὰρ ἐπὴν δὴ τόν γε λίπῃ ψυχή τε καὶ αἰών,

πέμπειν μιν θάνατόν τε φέρειν καὶ νήδυμον ὕπνον

εἰς ὅ κε δὴ Λυκίης εὐρείης δῆμον ἵκωνται, 455

ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε

τύμβῳ τε στήλῃ τε: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.

 

ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε:

αἱματοέσσας δὲ ψιάδας κατέχευεν ἔραζε

παῖδα φίλον τιμῶν, τόν οἱ Πάτροκλος ἔμελλε 460

φθίσειν ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.

 

οἳ δ' ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ' ἀλλήλοισιν ἰόντες,

ἔνθ' ἤτοι Πάτροκλος ἀγακλειτὸν Θρασύμηλον,

ὅς ῥ' ἠὺ̈ς θεράπων Σαρπηδόνος ἦεν ἄνακτος,

τὸν βάλε νείαιραν κατὰ γαστέρα, λῦσε δὲ γυῖα. 465

Σαρπηδὼν δ' αὐτοῦ μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ

δεύτερον ὁρμηθείς, ὃ δὲ Πήδασον οὔτασεν ἵππον

ἔγχεϊ δεξιὸν ὦμον: ὃ δ' ἔβραχε θυμὸν ἀί̈σθων,

κὰδ δ' ἔπεσ' ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δ' ἔπτατο θυμός.

τὼ δὲ διαστήτην, κρίκε δὲ ζυγόν, ἡνία δέ σφι 470

σύγχυτ', ἐπεὶ δὴ κεῖτο παρήορος ἐν κονίῃσι.

τοῖο μὲν Αὐτομέδων δουρικλυτὸς εὕρετο τέκμωρ:

σπασσάμενος τανύηκες ἄορ παχέος παρὰ μηροῦ

ἀί̈ξας ἀπέκοψε παρήορον οὐδ' ἐμάτησε:

τὼ δ' ἰθυνθήτην, ἐν δὲ ῥυτῆρσι τάνυσθεν: 475

τὼ δ' αὖτις συνίτην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο.

ἔνθ' αὖ Σαρπηδὼν μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ,

Πατρόκλου δ' ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθ' ἀκωκὴ

ἔγχεος, οὐδ' ἔβαλ' αὐτόν: ὃ δ' ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ

Πάτροκλος: τοῦ δ' οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός, 480

ἀλλ' ἔβαλ' ἔνθ' ἄρα τε φρένες ἔρχαται ἀμφ' ἁδινὸν κῆρ.

ἤριπε δ' ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωὶ̈ς

ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τ' οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες

ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι:

ὣς ὃ πρόσθ' ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς 485

βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.

ἠύ̈τε ταῦρον ἔπεφνε λέων ἀγέληφι μετελθὼν

αἴθωνα μεγάθυμον ἐν εἰλιπόδεσσι βόεσσι,

ὤλετό τε στενάχων ὑπὸ γαμφηλῇσι λέοντος,

ὣς ὑπὸ Πατρόκλῳ Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων 490

κτεινόμενος μενέαινε, φίλον δ' ὀνόμηνεν ἑταῖρον:

Γλαῦκε πέπον πολεμιστὰ μετ' ἀνδράσι νῦν σε μάλα χρὴ

αἰχμητήν τ' ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν:

νῦν τοι ἐελδέσθω πόλεμος κακός, εἰ θοός ἐσσι.

πρῶτα μὲν ὄτρυνον Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας 495

πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι:

αὐτὰρ ἔπειτα καὶ αὐτὸς ἐμεῦ πέρι μάρναο χαλκῷ.

σοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα κατηφείη καὶ ὄνειδος

ἔσσομαι ἤματα πάντα διαμπερές, εἴ κέ μ' Ἀχαιοὶ

τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα. 500

ἀλλ' ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.

 

ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψεν

ὀφθαλμοὺς ῥῖνάς θ': ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων

ἐκ χροὸς ἕλκε δόρυ, προτὶ δὲ φρένες αὐτῷ ἕποντο:

τοῖο δ' ἅμα ψυχήν τε καὶ ἔγχεος ἐξέρυσ' αἰχμήν. 505

Μυρμιδόνες δ' αὐτοῦ σχέθον ἵππους φυσιόωντας

ἱεμένους φοβέεσθαι, ἐπεὶ λίπον ἅρματ' ἀνάκτων.

 

Γλαύκῳ δ' αἰνὸν ἄχος γένετο φθογγῆς ἀί̈οντι:

ὠρίνθη δέ οἱ ἦτορ ὅ τ' οὐ δύνατο προσαμῦναι.

χειρὶ δ' ἑλὼν ἐπίεζε βραχίονα: τεῖρε γὰρ αὐτὸν 510

ἕλκος, ὃ δή μιν Τεῦκρος ἐπεσσύμενον βάλεν ἰῷ

τείχεος ὑψηλοῖο, ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύνων.

εὐχόμενος δ' ἄρα εἶπεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι:

κλῦθι ἄναξ ὅς που Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ

εἲς ἢ ἐνὶ Τροίῃ: δύνασαι δὲ σὺ πάντοσ' ἀκούειν 515

ἀνέρι κηδομένῳ, ὡς νῦν ἐμὲ κῆδος ἱκάνει.

ἕλκος μὲν γὰρ ἔχω τόδε καρτερόν, ἀμφὶ δέ μοι χεὶρ

ὀξείῃς ὀδύνῃσιν ἐλήλαται, οὐδέ μοι αἷμα

τερσῆναι δύναται, βαρύθει δέ μοι ὦμος ὑπ' αὐτοῦ:

ἔγχος δ' οὐ δύναμαι σχεῖν ἔμπεδον, οὐδὲ μάχεσθαι 520

ἐλθὼν δυσμενέεσσιν. ἀνὴρ δ' ὤριστος ὄλωλε

Σαρπηδὼν Διὸς υἱός: ὃ δ' οὐ οὗ παιδὸς ἀμύνει.

ἀλλὰ σύ πέρ μοι ἄναξ τόδε καρτερὸν ἕλκος ἄκεσσαι,

κοίμησον δ' ὀδύνας, δὸς δὲ κράτος, ὄφρ' ἑτάροισι

κεκλόμενος Λυκίοισιν ἐποτρύνω πολεμίζειν, 525

αὐτός τ' ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχωμαι.

 

ὣς ἔφατ' εὐχόμενος, τοῦ δ' ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.

αὐτίκα παῦσ' ὀδύνας ἀπὸ δ' ἕλκεος ἀργαλέοιο

αἷμα μέλαν τέρσηνε, μένος δέ οἱ ἔμβαλε θυμῷ.

Γλαῦκος δ' ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ γήθησέν τε 530

ὅττί οἱ ὦκ' ἤκουσε μέγας θεὸς εὐξαμένοιο.

πρῶτα μὲν ὄτρυνεν Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας

πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι:

αὐτὰρ ἔπειτα μετὰ Τρῶας κίε μακρὰ βιβάσθων

Πουλυδάμαντ' ἔπι Πανθοί̈δην καὶ Ἀγήνορα δῖον, 535

βῆ δὲ μετ' Αἰνείαν τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστήν,

ἀγχοῦ δ' ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

Ἕκτορ νῦν δὴ πάγχυ λελασμένος εἰς ἐπικούρων,

οἳ σέθεν εἵνεκα τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης

θυμὸν ἀποφθινύθουσι: σὺ δ' οὐκ ἐθέλεις ἐπαμύνειν. 540

κεῖται Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων,

ὃς Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ:

τὸν δ' ὑπὸ Πατρόκλῳ δάμασ' ἔγχεϊ χάλκεος Ἄρης.

ἀλλὰ φίλοι πάρστητε, νεμεσσήθητε δὲ θυμῷ,

μὴ ἀπὸ τεύχε' ἕλωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρὸν 545

Μυρμιδόνες, Δαναῶν κεχολωμένοι ὅσσοι ὄλοντο,

τοὺς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνομεν ἐγχείῃσιν.

ὣς ἔφατο, Τρῶας δὲ κατὰ κρῆθεν λάβε πένθος

ἄσχετον, οὐκ ἐπιεικτόν, ἐπεί σφισιν ἕρμα πόληος

ἔσκε καὶ ἀλλοδαπός περ ἐών: πολέες γὰρ ἅμ' αὐτῷ 550

λαοὶ ἕποντ', ἐν δ' αὐτὸς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι:

βὰν δ' ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι: ἦρχε δ' ἄρά σφιν

Ἕκτωρ χωόμενος Σαρπηδόνος. αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

ὦρσε Μενοιτιάδεω Πατροκλῆος λάσιον κῆρ:

Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ: 555

Αἴαντε νῦν σφῶϊν ἀμύνεσθαι φίλον ἔστω,

οἷοί περ πάρος ἦτε μετ' ἀνδράσιν ἢ καὶ ἀρείους.

κεῖται ἀνὴρ ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν

Σαρπηδών: ἀλλ' εἴ μιν ἀεικισσαίμεθ' ἑλόντες,

τεύχεά τ' ὤμοιιν ἀφελοίμεθα, καί τιν' ἑταίρων 560

αὐτοῦ ἀμυνομένων δαμασαίμεθα νηλέϊ χαλκῷ.

 

ὣς ἔφαθ', οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον.

οἳ δ' ἐπεὶ ἀμφοτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας

Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Μυρμιδόνες καὶ Ἀχαιοί,

σύμβαλον ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχεσθαι 565

δεινὸν ἀύ̈σαντες: μέγα δ' ἔβραχε τεύχεα φωτῶν.

Ζεὺς δ' ἐπὶ νύκτ' ὀλοὴν τάνυσε κρατερῇ ὑσμίνῃ,

ὄφρα φίλῳ περὶ παιδὶ μάχης ὀλοὸς πόνος εἴη.

ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς:

βλῆτο γὰρ οὔ τι κάκιστος ἀνὴρ μετὰ Μυρμιδόνεσσιν 570

υἱὸς Ἀγακλῆος μεγαθύμου δῖος Ἐπειγεύς,

ὅς ῥ' ἐν Βουδείῳ εὖ ναιομένῳ ἤνασσε

τὸ πρίν: ἀτὰρ τότε γ' ἐσθλὸν ἀνεψιὸν ἐξεναρίξας

ἐς Πηλῆ' ἱκέτευσε καὶ ἐς Θέτιν ἀργυρόπεζαν:

οἳ δ' ἅμ' Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι πέμπον ἕπεσθαι 575

Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.

τόν ῥα τόθ' ἁπτόμενον νέκυος βάλε φαίδιμος Ἕκτωρ

χερμαδίῳ κεφαλήν: ἣ δ' ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη

ἐν κόρυθι βριαρῇ: ὃ δ' ἄρα πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ

κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής. 580

Πατρόκλῳ δ' ἄρ' ἄχος γένετο φθιμένου ἑτάροιο,

ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων ἴρηκι ἐοικὼς

ὠκέϊ, ὅς τ' ἐφόβησε κολοιούς τε ψῆράς τε:

ὣς ἰθὺς Λυκίων Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε

ἔσσυο καὶ Τρώων, κεχόλωσο δὲ κῆρ ἑτάροιο. 585

καί ῥ' ἔβαλε Σθενέλαον Ἰθαιμένεος φίλον υἱὸν

αὐχένα χερμαδίῳ, ῥῆξεν δ' ἀπὸ τοῖο τένοντας.

χώρησαν δ' ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.

ὅσση δ' αἰγανέης ῥιπὴ ταναοῖο τέτυκται,

ἥν ῥά τ' ἀνὴρ ἀφέῃ πειρώμενος ἢ ἐν ἀέθλῳ 590

ἠὲ καὶ ἐν πολέμῳ δηί̈ων ὕπο θυμοραϊστέων,

τόσσον ἐχώρησαν Τρῶες, ὤσαντο δ' Ἀχαιοί.

Γλαῦκος δὲ πρῶτος Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων

ἐτράπετ', ἔκτεινεν δὲ Βαθυκλῆα μεγάθυμον

Χάλκωνος φίλον υἱόν, ὃς Ἑλλάδι οἰκία ναίων 595

ὄλβῳ τε πλούτῳ τε μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι.

τὸν μὲν ἄρα Γλαῦκος στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ

στρεφθεὶς ἐξαπίνης, ὅτε μιν κατέμαρπτε διώκων:

δούπησεν δὲ πεσών: πυκινὸν δ' ἄχος ἔλλαβ' Ἀχαιούς,

ὡς ἔπεσ' ἐσθλὸς ἀνήρ: μέγα δὲ Τρῶες κεχάροντο, 600

στὰν δ' ἀμφ' αὐτὸν ἰόντες ἀολλέες: οὐδ' ἄρ' Ἀχαιοὶ

ἀλκῆς ἐξελάθοντο, μένος δ' ἰθὺς φέρον αὐτῶν.

ἔνθ' αὖ Μηριόνης Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν

Λαόγονον θρασὺν υἱὸν Ὀνήτορος, ὃς Διὸς ἱρεὺς

Ἰδαίου ἐτέτυκτο, θεὸς δ' ὣς τίετο δήμῳ. 605

τὸν βάλ' ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος: ὦκα δὲ θυμὸς

ᾤχετ' ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δ' ἄρα μιν σκότος εἷλεν.

Αἰνείας δ' ἐπὶ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον ἧκεν:

ἔλπετο γὰρ τεύξεσθαι ὑπασπίδια προβιβῶντος.

ἀλλ' ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος: 610

πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δ' ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν

οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δ' οὐρίαχος πελεμίχθη

ἔγχεος: ἔνθα δ' ἔπειτ' ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.

αἰχμὴ δ' Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης

ᾤχετ', ἐπεί ῥ' ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν. 615

Αἰνείας δ' ἄρα θυμὸν ἐχώσατο φώνησέν τε:

Μηριόνη τάχα κέν σε καὶ ὀρχηστήν περ ἐόντα

ἔγχος ἐμὸν κατέπαυσε διαμπερές, εἴ σ' ἔβαλόν περ.

τὸν δ' αὖ Μηριόνης δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα:

Αἰνεία χαλεπόν σε καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα 620

πάντων ἀνθρώπων σβέσσαι μένος, ὅς κέ σευ ἄντα

ἔλθῃ ἀμυνόμενος: θνητὸς δέ νυ καὶ σὺ τέτυξαι.

εἰ καὶ ἐγώ σε βάλοιμι τυχὼν μέσον ὀξέϊ χαλκῷ,

αἶψά κε καὶ κρατερός περ ἐὼν καὶ χερσὶ πεποιθὼς

εὖχος ἐμοὶ δοίης, ψυχὴν δ' Ἄϊδι κλυτοπώλῳ. 625

 

ὣς φάτο, τὸν δ' ἐνένιπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός:

Μηριόνη τί σὺ ταῦτα καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις;

ὦ πέπον οὔ τοι Τρῶες ὀνειδείοις ἐπέεσσι

νεκροῦ χωρήσουσι: πάρος τινὰ γαῖα καθέξει.

ἐν γὰρ χερσὶ τέλος πολέμου, ἐπέων δ' ἐνὶ βουλῇ: 630

τὼ οὔ τι χρὴ μῦθον ὀφέλλειν, ἀλλὰ μάχεσθαι.

 

ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ', ὃ δ' ἅμ' ἕσπετο ἰσόθεος φώς.

τῶν δ' ὥς τε δρυτόμων ἀνδρῶν ὀρυμαγδὸς ὀρώρει

οὔρεος ἐν βήσσῃς, ἕκαθεν δέ τε γίγνετ' ἀκουή,

ὣς τῶν ὄρνυτο δοῦπος ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης 635

χαλκοῦ τε ῥινοῦ τε βοῶν τ' εὐποιητάων,

νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν.

οὐδ' ἂν ἔτι φράδμων περ ἀνὴρ Σαρπηδόνα δῖον

ἔγνω, ἐπεὶ βελέεσσι καὶ αἵματι καὶ κονίῃσιν

ἐκ κεφαλῆς εἴλυτο διαμπερὲς ἐς πόδας ἄκρους. 640

οἳ δ' αἰεὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, ὡς ὅτε μυῖαι

σταθμῷ ἔνι βρομέωσι περιγλαγέας κατὰ πέλλας

ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει:

ὣς ἄρα τοὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, οὐδέ ποτε Ζεὺς

τρέψεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης ὄσσε φαεινώ, 645

ἀλλὰ κατ' αὐτοὺς αἰὲν ὅρα καὶ φράζετο θυμῷ,

πολλὰ μάλ' ἀμφὶ φόνῳ Πατρόκλου μερμηρίζων,

ἢ ἤδη καὶ κεῖνον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

αὐτοῦ ἐπ' ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι φαίδιμος Ἕκτωρ

χαλκῷ δῃώσῃ, ἀπό τ' ὤμων τεύχε' ἕληται, 650

ἦ ἔτι καὶ πλεόνεσσιν ὀφέλλειεν πόνον αἰπύν.

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι

ὄφρ' ἠὺ̈ς θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

ἐξαῦτις Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστὴν

ὤσαιτο προτὶ ἄστυ, πολέων δ' ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο. 655

Ἕκτορι δὲ πρωτίστῳ ἀνάλκιδα θυμὸν ἐνῆκεν:

ἐς δίφρον δ' ἀναβὰς φύγαδ' ἔτραπε, κέκλετο δ' ἄλλους

Τρῶας φευγέμεναι: γνῶ γὰρ Διὸς ἱρὰ τάλαντα.

ἔνθ' οὐδ' ἴφθιμοι Λύκιοι μένον, ἀλλὰ φόβηθεν

πάντες, ἐπεὶ βασιλῆα ἴδον βεβλαμμένον ἦτορ 660

κείμενον ἐν νεκύων ἀγύρει: πολέες γὰρ ἐπ' αὐτῷ

κάππεσον, εὖτ' ἔριδα κρατερὴν ἐτάνυσσε Κρονίων.

οἳ δ' ἄρ' ἀπ' ὤμοιιν Σαρπηδόνος ἔντε' ἕλοντο

χάλκεα μαρμαίροντα, τὰ μὲν κοίλας ἐπὶ νῆας

δῶκε φέρειν ἑτάροισι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός. 665

καὶ τότ' Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς:

εἰ δ' ἄγε νῦν φίλε Φοῖβε, κελαινεφὲς αἷμα κάθηρον

ἐλθὼν ἐκ βελέων Σαρπηδόνα, καί μιν ἔπειτα

πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσον ποταμοῖο ῥοῇσι

χρῖσόν τ' ἀμβροσίῃ, περὶ δ' ἄμβροτα εἵματα ἕσσον: 670

πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι

ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα

θήσουσ' ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ,

ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε

τύμβῳ τε στήλῃ τε: τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων. 675

 

ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων.

βῆ δὲ κατ' Ἰδαίων ὀρέων ἐς φύλοπιν αἰνήν,

αὐτίκα δ' ἐκ βελέων Σαρπηδόνα δῖον ἀείρας

πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσεν ποταμοῖο ῥοῇσι

χρῖσέν τ' ἀμβροσίῃ, περὶ δ' ἄμβροτα εἵματα ἕσσε: 680

πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι,

ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα

κάτθεσαν ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ.

 

Πάτροκλος δ' ἵπποισι καὶ Αὐτομέδοντι κελεύσας

Τρῶας καὶ Λυκίους μετεκίαθε, καὶ μέγ' ἀάσθη 685

νήπιος: εἰ δὲ ἔπος Πηληϊάδαο φύλαξεν

ἦ τ' ἂν ὑπέκφυγε κῆρα κακὴν μέλανος θανάτοιο.

ἀλλ' αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος ἠέ περ ἀνδρῶν:

ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην

ῥηϊδίως, ὅτε δ' αὐτὸς ἐποτρύνῃσι μάχεσθαι: 690

ὅς οἱ καὶ τότε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἀνῆκεν.

 

ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δ' ὕστατον ἐξενάριξας

Πατρόκλεις, ὅτε δή σε θεοὶ θάνατον δὲ κάλεσσαν;

Ἄδρηστον μὲν πρῶτα καὶ Αὐτόνοον καὶ Ἔχεκλον

καὶ Πέριμον Μεγάδην καὶ Ἐπίστορα καὶ Μελάνιππον, 695

αὐτὰρ ἔπειτ' Ἔλασον καὶ Μούλιον ἠδὲ Πυλάρτην:

τοὺς ἕλεν: οἳ δ' ἄλλοι φύγαδε μνώοντο ἕκαστος.

ἔνθά κεν ὑψίπυλον Τροίην ἕλον υἷες Ἀχαιῶν

Πατρόκλου ὑπὸ χερσί, περὶ πρὸ γὰρ ἔγχεϊ θῦεν,

εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐϋδμήτου ἐπὶ πύργου 700

ἔστη τῷ ὀλοὰ φρονέων, Τρώεσσι δ' ἀρήγων.

τρὶς μὲν ἐπ' ἀγκῶνος βῆ τείχεος ὑψηλοῖο

Πάτροκλος, τρὶς δ' αὐτὸν ἀπεστυφέλιξεν Ἀπόλλων

χείρεσσ' ἀθανάτῃσι φαεινὴν ἀσπίδα νύσσων.

ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος, 705

δεινὰ δ' ὁμοκλήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

χάζεο διογενὲς Πατρόκλεες: οὔ νύ τοι αἶσα

σῷ ὑπὸ δουρὶ πόλιν πέρθαι Τρώων ἀγερώχων,

οὐδ' ὑπ' Ἀχιλλῆος, ὅς περ σέο πολλὸν ἀμείνων.

 

ὣς φάτο, Πάτροκλος δ' ἀνεχάζετο πολλὸν ὀπίσσω 710

μῆνιν ἀλευάμενος ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.

 

Ἕκτωρ δ' ἐν Σκαιῇσι πύλῃς ἔχε μώνυχας ἵππους:

δίζε γὰρ ἠὲ μάχοιτο κατὰ κλόνον αὖτις ἐλάσσας,

ἦ λαοὺς ἐς τεῖχος ὁμοκλήσειεν ἀλῆναι.

ταῦτ' ἄρα οἱ φρονέοντι παρίστατο Φοῖβος Ἀπόλλων 715

ἀνέρι εἰσάμενος αἰζηῷ τε κρατερῷ τε

Ἀσίῳ, ὃς μήτρως ἦν Ἕκτορος ἱπποδάμοιο

αὐτοκασίγνητος Ἑκάβης, υἱὸς δὲ Δύμαντος,

ὃς Φρυγίῃ ναίεσκε ῥοῇς ἔπι Σαγγαρίοιο:

τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων: 720

Ἕκτορ τίπτε μάχης ἀποπαύεαι; οὐδέ τί σε χρή.

αἴθ' ὅσον ἥσσων εἰμί, τόσον σέο φέρτερος εἴην:

τώ κε τάχα στυγερῶς πολέμου ἀπερωήσειας.

ἀλλ' ἄγε Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους,

αἴ κέν πώς μιν ἕλῃς, δώῃ δέ τοι εὖχος Ἀπόλλων. 725

ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν,

Κεβριόνῃ δ' ἐκέλευσε δαί̈φρονι φαίδιμος Ἕκτωρ

ἵππους ἐς πόλεμον πεπληγέμεν. αὐτὰρ Ἀπόλλων

δύσεθ' ὅμιλον ἰών, ἐν δὲ κλόνον Ἀργείοισιν

ἧκε κακόν, Τρωσὶν δὲ καὶ Ἕκτορι κῦδος ὄπαζεν. 730

Ἕκτωρ δ' ἄλλους μὲν Δαναοὺς ἔα οὐδ' ἐνάριζεν:

αὐτὰρ ὃ Πατρόκλῳ ἔφεπε κρατερώνυχας ἵππους.

Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἀφ' ἵππων ἆλτο χαμᾶζε

σκαιῇ ἔγχος ἔχων: ἑτέρηφι δὲ λάζετο πέτρον

μάρμαρον ὀκριόεντα τόν οἱ περὶ χεὶρ ἐκάλυψεν, 735

ἧκε δ' ἐρεισάμενος, οὐδὲ δὴν χάζετο φωτός,

οὐδ' ἁλίωσε βέλος, βάλε δ' Ἕκτορος ἡνιοχῆα

Κεβριόνην νόθον υἱὸν ἀγακλῆος Πριάμοιο

ἵππων ἡνί' ἔχοντα μετώπιον ὀξέϊ λᾶϊ.

ἀμφοτέρας δ' ὀφρῦς σύνελεν λίθος, οὐδέ οἱ ἔσχεν 740

ὀστέον, ὀφθαλμοὶ δὲ χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν

αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν: ὃ δ' ἄρ' ἀρνευτῆρι ἐοικὼς

κάππεσ' ἀπ' εὐεργέος δίφρου, λίπε δ' ὀστέα θυμός.

τὸν δ' ἐπικερτομέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ:

ὢ πόποι ἦ μάλ' ἐλαφρὸς ἀνήρ, ὡς ῥεῖα κυβιστᾷ. 745

εἰ δή που καὶ πόντῳ ἐν ἰχθυόεντι γένοιτο,

πολλοὺς ἂν κορέσειεν ἀνὴρ ὅδε τήθεα διφῶν

νηὸς ἀποθρῴσκων, εἰ καὶ δυσπέμφελος εἴη,

ὡς νῦν ἐν πεδίῳ ἐξ ἵππων ῥεῖα κυβιστᾷ.

ἦ ῥα καὶ ἐν Τρώεσσι κυβιστητῆρες ἔασιν. 750

ὣς εἰπὼν ἐπὶ Κεβριόνῃ ἥρωϊ βεβήκει

οἶμα λέοντος ἔχων, ὅς τε σταθμοὺς κεραί̈ζων

ἔβλητο πρὸς στῆθος, ἑή τέ μιν ὤλεσεν ἀλκή:

ὣς ἐπὶ Κεβριόνῃ Πατρόκλεες ἆλσο μεμαώς.

Ἕκτωρ δ' αὖθ' ἑτέρωθεν ἀφ' ἵππων ἆλτο χαμᾶζε. 755

τὼ περὶ Κεβριόναο λέονθ' ὣς δηρινθήτην,

ὥ τ' ὄρεος κορυφῇσι περὶ κταμένης ἐλάφοιο

ἄμφω πεινάοντε μέγα φρονέοντε μάχεσθον:

ὣς περὶ Κεβριόναο δύω μήστωρες ἀϋτῆς

Πάτροκλός τε Μενοιτιάδης καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ 760

ἵεντ' ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.

Ἕκτωρ μὲν κεφαλῆφιν ἐπεὶ λάβεν οὐχὶ μεθίει:

Πάτροκλος δ' ἑτέρωθεν ἔχεν ποδός: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι

Τρῶες καὶ Δαναοὶ σύναγον κρατερὴν ὑσμίνην.

 

ὡς δ' Εὖρός τε Νότος τ' ἐριδαίνετον ἀλλήλοιιν 765

οὔρεος ἐν βήσσῃς βαθέην πελεμιζέμεν ὕλην

φηγόν τε μελίην τε τανύφλοιόν τε κράνειαν,

αἵ τε πρὸς ἀλλήλας ἔβαλον τανυήκεας ὄζους

ἠχῇ θεσπεσίῃ, πάταγος δέ τε ἀγνυμενάων,

ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ' ἀλλήλοισι θορόντες 770

δῄουν, οὐδ' ἕτεροι μνώοντ' ὀλοοῖο φόβοιο.

πολλὰ δὲ Κεβριόνην ἀμφ' ὀξέα δοῦρα πεπήγει

ἰοί τε πτερόεντες ἀπὸ νευρῆφι θορόντες,

πολλὰ δὲ χερμάδια μεγάλ' ἀσπίδας ἐστυφέλιξαν

μαρναμένων ἀμφ' αὐτόν: ὃ δ' ἐν στροφάλιγγι κονίης 775

κεῖτο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.

ὄφρα μὲν Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,

τόφρα μάλ' ἀμφοτέρων βέλε' ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός:

ἦμος δ' Ἠέλιος μετενίσετο βουλυτὸν δέ,

καὶ τότε δή ῥ' ὑπὲρ αἶσαν Ἀχαιοὶ φέρτεροι ἦσαν. 780

ἐκ μὲν Κεβριόνην βελέων ἥρωα ἔρυσσαν

Τρώων ἐξ ἐνοπῆς, καὶ ἀπ' ὤμων τεύχε' ἕλοντο,

Πάτροκλος δὲ Τρωσὶ κακὰ φρονέων ἐνόρουσε.

τρὶς μὲν ἔπειτ' ἐπόρουσε θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ

σμερδαλέα ἰάχων, τρὶς δ' ἐννέα φῶτας ἔπεφνεν. 785

ἀλλ' ὅτε δὴ τὸ τέταρτον ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος,

ἔνθ' ἄρα τοι Πάτροκλε φάνη βιότοιο τελευτή:

ἤντετο γάρ τοι Φοῖβος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

δεινός: ὃ μὲν τὸν ἰόντα κατὰ κλόνον οὐκ ἐνόησεν,

ἠέρι γὰρ πολλῇ κεκαλυμμένος ἀντεβόλησε: 790

στῆ δ' ὄπιθεν, πλῆξεν δὲ μετάφρενον εὐρέε τ' ὤμω

χειρὶ καταπρηνεῖ, στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε.

τοῦ δ' ἀπὸ μὲν κρατὸς κυνέην βάλε Φοῖβος Ἀπόλλων:

ἣ δὲ κυλινδομένη καναχὴν ἔχε ποσσὶν ὑφ' ἵππων

αὐλῶπις τρυφάλεια, μιάνθησαν δὲ ἔθειραι 795

αἵματι καὶ κονίῃσι: πάρος γε μὲν οὐ θέμις ἦεν

ἱππόκομον πήληκα μιαίνεσθαι κονίῃσιν,

ἀλλ' ἀνδρὸς θείοιο κάρη χαρίεν τε μέτωπον

ῥύετ' Ἀχιλλῆος: τότε δὲ Ζεὺς Ἕκτορι δῶκεν

ᾗ κεφαλῇ φορέειν, σχεδόθεν δέ οἱ ἦεν ὄλεθρος. 800

πᾶν δέ οἱ ἐν χείρεσσιν ἄγη δολιχόσκιον ἔγχος

βριθὺ μέγα στιβαρὸν κεκορυθμένον: αὐτὰρ ἀπ' ὤμων

ἀσπὶς σὺν τελαμῶνι χαμαὶ πέσε τερμιόεσσα.

λῦσε δέ οἱ θώρηκα ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων.

τὸν δ' ἄτη φρένας εἷλε, λύθεν δ' ὑπὸ φαίδιμα γυῖα, 805

στῆ δὲ ταφών: ὄπιθεν δὲ μετάφρενον ὀξέϊ δουρὶ

ὤμων μεσσηγὺς σχεδόθεν βάλε Δάρδανος ἀνὴρ

Πανθοί̈δης Εὔφορβος, ὃς ἡλικίην ἐκέκαστο

ἔγχεί̈ θ' ἱπποσύνῃ τε πόδεσσί τε καρπαλίμοισι:

καὶ γὰρ δὴ τότε φῶτας ἐείκοσι βῆσεν ἀφ' ἵππων 810

πρῶτ' ἐλθὼν σὺν ὄχεσφι διδασκόμενος πολέμοιο:

ὅς τοι πρῶτος ἐφῆκε βέλος Πατρόκλεες ἱππεῦ

οὐδὲ δάμασσ': ὃ μὲν αὖτις ἀνέδραμε, μίκτο δ' ὁμίλῳ,

ἐκ χροὸς ἁρπάξας δόρυ μείλινον, οὐδ' ὑπέμεινε

Πάτροκλον γυμνόν περ ἐόντ' ἐν δηϊοτῆτι. 815

Πάτροκλος δὲ θεοῦ πληγῇ καὶ δουρὶ δαμασθεὶς

ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ' ἀλεείνων.

Ἕκτωρ δ' ὡς εἶδεν Πατροκλῆα μεγάθυμον

ἂψ ἀναχαζόμενον βεβλημένον ὀξέϊ χαλκῷ,

ἀγχίμολόν ῥά οἱ ἦλθε κατὰ στίχας, οὖτα δὲ δουρὶ 820

νείατον ἐς κενεῶνα, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε:

δούπησεν δὲ πεσών, μέγα δ' ἤκαχε λαὸν Ἀχαιῶν:

ὡς δ' ὅτε σῦν ἀκάμαντα λέων ἐβιήσατο χάρμῃ,

ὥ τ' ὄρεος κορυφῇσι μέγα φρονέοντε μάχεσθον

πίδακος ἀμφ' ὀλίγης: ἐθέλουσι δὲ πιέμεν ἄμφω: 825

πολλὰ δέ τ' ἀσθμαίνοντα λέων ἐδάμασσε βίηφιν:

ὣς πολέας πεφνόντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν

Ἕκτωρ Πριαμίδης σχεδὸν ἔγχεϊ θυμὸν ἀπηύρα,

καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

Πάτροκλ' ἦ που ἔφησθα πόλιν κεραϊξέμεν ἁμήν, 830

Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας

ἄξειν ἐν νήεσσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

νήπιε: τάων δὲ πρόσθ' Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι

ποσσὶν ὀρωρέχαται πολεμίζειν: ἔγχεϊ δ' αὐτὸς

Τρωσὶ φιλοπτολέμοισι μεταπρέπω, ὅ σφιν ἀμύνω 835

ἦμαρ ἀναγκαῖον: σὲ δέ τ' ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.

ἆ δείλ', οὐδέ τοι ἐσθλὸς ἐὼν χραίσμησεν Ἀχιλλεύς,

ὅς πού τοι μάλα πολλὰ μένων ἐπετέλλετ' ἰόντι:

μή μοι πρὶν ἰέναι Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε

νῆας ἔπι γλαφυρὰς πρὶν Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο 840

αἱματόεντα χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαί̈ξαι.

ὥς πού σε προσέφη, σοὶ δὲ φρένας ἄφρονι πεῖθε.

 

τὸν δ' ὀλιγοδρανέων προσέφης Πατρόκλεες ἱππεῦ:

ἤδη νῦν Ἕκτορ μεγάλ' εὔχεο: σοὶ γὰρ ἔδωκε

νίκην Ζεὺς Κρονίδης καὶ Ἀπόλλων, οἵ με δάμασσαν 845

ῥηιδίως: αὐτοὶ γὰρ ἀπ' ὤμων τεύχε' ἕλοντο.

τοιοῦτοι δ' εἴ πέρ μοι ἐείκοσιν ἀντεβόλησαν,

πάντές κ' αὐτόθ' ὄλοντο ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ δαμέντες.

ἀλλά με μοῖρ' ὀλοὴ καὶ Λητοῦς ἔκτανεν υἱός,

ἀνδρῶν δ' Εὔφορβος: σὺ δέ με τρίτος ἐξεναρίζεις. 850

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν:

οὔ θην οὐδ' αὐτὸς δηρὸν βέῃ, ἀλλά τοι ἤδη

ἄγχι παρέστηκεν θάνατος καὶ μοῖρα κραταιὴ

χερσὶ δαμέντ' Ἀχιλῆος ἀμύμονος Αἰακίδαο.

 

ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε: 855

ψυχὴ δ' ἐκ ῥεθέων πταμένη Ἄϊδος δὲ βεβήκει

ὃν πότμον γοόωσα λιποῦσ' ἀνδροτῆτα καὶ ἥβην.

τὸν καὶ τεθνηῶτα προσηύδα φαίδιμος Ἕκτωρ:

Πατρόκλεις τί νύ μοι μαντεύεαι αἰπὺν ὄλεθρον;

τίς δ' οἶδ' εἴ κ' Ἀχιλεὺς Θέτιδος πάϊς ἠϋκόμοιο 860

φθήῃ ἐμῷ ὑπὸ δουρὶ τυπεὶς ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσαι;

 

ὣς ἄρα φωνήσας δόρυ χάλκεον ἐξ ὠτειλῆς

εἴρυσε λὰξ προσβάς, τὸν δ' ὕπτιον ὦσ' ἀπὸ δουρός.

αὐτίκα δὲ ξὺν δουρὶ μετ' Αὐτομέδοντα βεβήκει

ἀντίθεον θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο: 865

ἵετο γὰρ βαλέειν: τὸν δ' ἔκφερον ὠκέες ἵπποι

ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα.


Next: Book 17